สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา (๑๘)

---

สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา (๑๘) โดย ท่านอาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา ธรรมดาของธาตุลมนั้น เป็นธาตุที่มีความสำคัญอย่างยิ่งแก่สัตว์ทั้งหลาย ด้วยเหตุว่า ถ้าปราศจากสมหายใจเสียแล้ว สัตว์ทั้งหลายก็จะมีชีวิตอยู่ไม่ได้ และการที่สัตว์ทั้งหลายเป็นสุข เป็นทุกข์ เป็นบุญ เป็นบาป ก็เพราะกำลังอำนาจของธาตุลมนี่เองที่ทำให้พูด คือไหววาจา แล้วทำให้เคลื่อนไหวไปมา คือไหวกายได้ ธรรมดาของมหาภูตรูป อันได้แก่ ปฐวี อาโป เตโช วาโย คือ ดิน น้ำ ไฟ ลม นั้น เมื่อจะเกิดก็ต้องเกิดขึ้นมาพร้อมกัน และเกิดขึ้นมาร่วมกัน จะเกิดขึ้นคนละทีและอยู่คนละแห่งก็ย่อมจะเป็นไปไม่ได้ ทั้งนี้ก็เพราะมหาภูตรูปนั้นเป็นสหชาตธรรม อย่างไรก็ตาม แม้ว่ามหาภูตรูปนั้นจะเป็นธาตุที่เกิดพร้อม เกิดร่วม และอยู่ด้วยกันก็ดี แต่ตัวของมันเอง คือ ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุลม ธาตุไฟ นั้นมีลักษณะ มีความเป็นอยู่ มีกำลังอำนาจ ตลอดจนจำนวนแตกต่างกัน ทั้งนี้ก็แล้วแต่ว่ามันเป็นธาตุอะไร เกิดและตั้งอยู่ที่ไหน ตามธรรมดาสรรพสิ่งทั้งหลายในโลก เมื่อเกิดขึ้นมาแล้วก็ย่อมจะตั้งอยู่ แล้วก็สลายตัวเปลี่ยนแปลงไปอยู่ตลอดเวลาไม่ได้มีหยุดหย่อนเลย หากแต่ผู้ใดมิได้ศึกษาเล่าเรียนหรือมิได้พิจารณาให้ดี จึงไม่อาจที่จะทราบได้เท่านั้น

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [18 พ.ค. 2549 , 07:16:23 น.] ( IP = 203.172.117.95 : : )

สลักธรรม 1 นอกจากนี้สรรพสิ่งทั้งหลายดังกล่าวมา มันก็ย่อมมีศัตรูคู่อาฆาตของมัน พบกันเข้าแล้วก็ชอบที่จะทำลายล้างกันอยู่เสมอ หรือมีมิตรสนิทเข้าร่วมเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันช่วยเหลือสนับสนุนกันอยู่เสมอก็ได้ เช่นธาตุดินก็ย่อมจะเป็นศัตรูกับไฟที่ร้อน แต่เป็นมิตรกับธาตุน้ำ ส่วนจิตใจก็เหมือนกัน จิตอกุศลก็ฌป็นศัตรูกับจิตกุศล แต่ส่วนกุศลก็มักจะเป็นมิตรกับพวกกุศลด้วยกัน เช่นมาศึกษาเล่าเรียนแล้วก็เลยทำบุญให้ทาน ส่วนกุศลกับอกุศลเป็นศัตรูกัน เช่นอยากจะไปเรียนธรรมะที่โรงเรียนตั้งอยู่ทางซ้าย แต่โรงหนัง โรงละครดึงดูดให้เดินเลี้ยวไปเสียทางขวา เป็นต้น เมื่อจะจัดเป็นคู่มิตรคู่ศัตรู คือ มิตรธาตุและศัตรูธาตุ ก็จะได้ ดังนี้ ๑. ธาตุดินกับธาตุน้ำ เป็นมิตรธาตุ เพราะเป็นธาตุหนักด้วยกัน ที่ใดมีธาตุดินมาก ที่นั้นก็จะมีธาตุน้ำมากด้วย ๒. ธาตุไฟกับธาตุลม เป็นมิตรธาตุ เพราะเป็นธาตุเบาเหมือนกัน ที่ใดมีธาตุไฟมาก ที่นั้นก็จะมีธาตุลมมาก ข้อ ๑ และข้อ ๒ เป็นปฏิปักษ์หรือเป็นศัตรูกัน หรือขัดแย้งกัน แต่ถึงกระนั้นก็คงอยู่รวมกัน

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [18 พ.ค. 2549 , 07:17:06 น.] ( IP = 203.172.117.95 : : )

สลักธรรม 2 ธาตุดินก็แข็ง ย่อมจะอยู่กับน้ำที่เกาะกุม อยู่กับไฟที่เย็น และอยู่กับลมที่เคร่งตึง ธาตุดินที่อ่อน ย่อมจะอยู่กับน้ำที่ไหล อยู่กับไฟที่ร้อน และอยู่กับลมที่ไหว ในจำนวนธาตุทั้ง ๔ นี้เรียกว่า มิสฺสก = มิตรธาตุ และปฏิปกฺษ = ศัตรูธาตุ หรือจะเรียกง่ายๆ ว่า คู่ธาตุ คู่ศัตรูก็ได้ ธาตุดินกับธาตุน้ำ เป็นมิสฺสก = มิตรธาตุ ธาตุไฟกับธาตุลม เป็นมิสฺสก = มิตรธาตุ ธาตุดินกับธาตุลม เป็นปฏิปกฺษ = ศัตรูธาตุ ธาตุไฟกับธาตุน้ำ เป็นปฏิปกฺษ = ศัตรูธาตุ ธาตุดินกับธาตุน้ำเป็นมิตรกัน เพราะเป็นธาตุหนักเหมือนกัน ที่ใดมีธาตุดินมากที่นั้นก็มีธาตุน้ำมาก ธาตุไฟกับธาตุลมเป็นมิตรกัน เพราะเป็นธาตุเบาเหมือนกัน ที่ใดมีไฟมาก ที่นั้นก็มีลมมาก

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [18 พ.ค. 2549 , 07:17:40 น.] ( IP = 203.172.117.95 : : )

สลักธรรม 3 ปฐวี อาโป เตโช วาโย ธาตุทั้ง ๔ นี้ มีชื่อว่า มหาภูตรูป การที่จัดว่าเป็นมหาภูตรูป ก็เพราะเป็นแม่ธาตุ เป็นรูปใหญ่ เป็นประธานแก่รูปทั้งหลาย ทั้งปรากฏชัดเจน เช่นในบรรดาวัตถุต่างๆ ซึ่งก็ได้แก่มหาภูตรูปนั่นเอง มันจะปรากฏรูปร่างสัณฐานต่างๆ สีสันวรรณะแปลกๆ ก็ด้วยเหตุที่มหาภูตรูปมารวมกันอยู่มากบ้าง น้อยบ้าง นั่นเอง ด้วยเหตุนี้ เมื่อจะว่ามหาภูตรูปทั้ง ๔ นี้โดยรูปร่างสัณฐานแล้วก็ใหญ่โตมาก แต่ถ้าหากว่าโดยปรมัตถสภาวะแล้ว ก็จะมีความปรากฏชัดเจนกว่ารูปอื่นๆ ทั้งหมด ดังวจนัตถะว่า "มหนฺตานิ หุตฺวา ภูตานิ ปาตุภูตานีติ มหาภูตานิ" แปลว่า รูปเหล่าใด ว่าโดยสัณฐานและโดยสภาพแล้วเป็นใหญ่ และปรากฏชัด ฉะนั้น รูปเหล่านั้นชื่อว่า มหาภูตะ ธาตุทั้ง ๔ ที่ได้กล่าวมาแล้วนี้ เฉพาะที่เกิดอยู่ทั่วสรรพางค์กาย และมีวิญญาณครอง เมื่อประมวลแล้วก็จะได้ ๔๒ โกฏฐาสะ (อาการ ๔๒) คือ ปฐวีธาตุ ประกอบใน ๒๐ โกฏฐาสะ อาโปธาตุ ประกอบใน ๑๒ โกฏฐาสะ เตโชธาตุ ประกอบใน ๔ โกฏฐาสะ วาโยธาตุ ประกอบใน ๖ โกฏฐาสะ

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [18 พ.ค. 2549 , 07:18:31 น.] ( IP = 203.172.117.95 : : )

สลักธรรม 4 ๔๒ โกฏฐาสะ หรืออาการ ๔๒ นี้ มีนามตามสติปัฏฐานว่า จตุธาตุววัตถาน สำหรับผู้ที่มีความตั้งใจพิจารณาเพื่อให้เห็นแจ้งตามความเป็นจริง ที่ไม่มีคน ไม่มีสัตว์ หรือสิ่งของอะไร มีแต่รูปกับนามเท่านั้น ผู้แจ้งความจริงนี้เรียกปัญญาที่เกิดขึ้นว่า นามรูปปริจเฉทญาณ กล่าวโดยวิสุทธิธรรมแล้ว ก็ได้แก่ทิฏฐิวิสุทธิ คือผู้มีความเห็นอันบริสุทธิ์ สำหรับ ๔๒ โกฏฐาสะ ก็จะได้กล่าวต่อไปข้างหน้า อรรถ ๔ ประการของวาโย วิตฺถมฺภนลกฺขณา มีการเคร่งตึงเป็นลักษณะ สมุฑีรณรสา มีการไหวเป็นกิจ อภินิหารปจฺจุปฏฺฐานะ มีการน้อมไปเป็นผล อวเสสธาตุตฺตยปทฏฺฐานา มีธาตุทั้ง ๓ ที่เหลือเป็นเหตุใกล้ให้เกิด โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [18 พ.ค. 2549 , 07:19:08 น.] ( IP = 203.172.117.95 : : )

สลักธรรม 5 วันนี้ได้ทราบถึงคู่มิตรของธาตุทั้ง ๔ และตรึกตามดูก็เห็นได้ชัดเจนเลยครับผม ขอบคุณมากครับสำหรับเรื่องดีที่มีประโยชน์ครับผม

โดย ทับตะวัน [18 พ.ค. 2549 , 07:41:10 น.] ( IP = 58.9.137.14 : : )

สลักธรรม 6 ขอบพระคุณท่านอาจารย์เป็นอย่างสูงค่ะ

โดย น้องอุ๊ [18 พ.ค. 2549 , 19:00:11 น.] ( IP = 221.128.108.111 : : )

สลักธรรม 7 มาศึกษาและได้ความรู้เรื่องมิตรธาตุและศัตรูธาตุ ขอบพระคุณค่ะ

โดย เซิ่น [18 พ.ค. 2549 , 20:18:15 น.] ( IP = 58.8.50.124 : : )

สลักธรรม 8 ฉันธาตุไฟ เป็นศัตรูกับธาตุน้ำ เป็นมิตรกับธาตุลม

โดย กิ๊ฟ [16 เม.ย. 2552 , 18:15:28 น.] ( IP = 125.25.99.127 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด