สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา (๒๒)

---

สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา (๒๒) โดย ท่านอาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา ๒. โสตปสาทรูป โสตปสาทรูปนั้น หมายถึง ประสาทที่อยู่ภายในช่องหู สำหรับรับสัททารมณ์อันได้แก่คลื่นเสียง มีสัณฐานเป็นวงๆ คล้ายวงแหวน แล้วมีขนอันละเอียดอ่อนสีแดงเรื่อๆ อยู่โดยรอบ มีโสตปสาทปกคลุมแผ่ไปทั่วในบริเวณนี้ เป็นที่รับเสียงและเป็นวัตถุอันเป็นที่ตั้งแห่งโสตวิญญาณ คือการ "ได้ยิน" ดังบาลีแสดงว่า "โสตวิญฺญาณธิฏฺฐิตํ หุตฺวา สทฺทํ สุณาตีติ = โสตํ" แปลความว่า รูปใดเป็นที่ตั้งแห่งโสตวิญญาณจิต และย่อมได้ยินเสียง ฉะนั้นรูปนั้นชื่อว่า โสตะ ได้แก่ โสตปสาทนั่นเอง โสตปสาทนี้เกิดขึ้นมาได้จากอำนาจของกรรม มีหน้าที่การงาน ๒ อย่าง คือ เป็นวัตถุอันเป็นที่ตั้งแห่งโสตวิญญาณ คือการได้ยินอย่างหนึ่ง และเป็นทวารอันเป็นที่เกิดของโสตทวารวิถี คือเป็นประตูในการทำงานของจิต "ได้ยิน" อีกอย่างหนึ่ง คำว่า โสตะ นี้ ยังจำแนกออกเป็น ๓ ประการ คือ ก. ทิพฺพโสตญาณ คือ ปัญญาที่รู้ด้วยหูทิพย์ ได้แก่ อภิญญา ความรู้ที่เป็นพิเศษ องค์ธรรมได้แก่ อภิญญาจิต ๒ ข. ตณฺหาโสต คือ กระแสของตัณหา หมายความว่า ตัณหา อันได้แก่ความยินดีติดใจในอารมณ์คือเสียง แล้วอำนาจของตัณหาก็ย่อมจะพาให้ไปเกิดและมีโสตปสาทรูป ค. ปสาทโสต คือ โสตปสาทรูป อันได้แก่ประสาทหูนั่นเอง ลักษณะ รส ปัจจุปัฏฐาน และปทัฏฐานของโสตปสาทรูป สัททาภิฆาตารหภูตปฺปสาทลกฺขณํ มีความใสของมหาภูตรูปที่กระทบกับสัททารมณ์ เป็นลักษณะ สทฺเทสุ อาวิญฺฉนรสํ มีการแสวงหาสัททารมณ์ เป็นกิจ โสตวิญฺญาณสฺส อาธารภาวปจฺจุปฏฺฐานํ มีการทรงอยู่ของโสตวิญญาณ เป็นผล โสตุกามตานิทานกมฺมชภูตปทฏฺฐานํ มีมหาภูตรูปอันเกิดจากกรรม (สัททตัณหา) เป็นเหตุใกล้

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [22 พ.ค. 2549 , 08:28:15 น.] ( IP = 58.9.96.19 : : )

สลักธรรม 1 ๓. ฆานปสาท ฆานปสาทรูปนั้น เป็นรูปชนิดหนึ่งที่เกิดจากอำนาจของกรรม ตั้งอยู่ภายในช่องจมูกมีสัณฐานดังเท้าแพะ มีความใสเป็นเครื่องรับสัมผัสกลิ่น เป็นรูปธรรมที่มีความสามารถในการรับคันธารมณ์ คือกลิ่นต่างๆ มีบาลีแสดงว่า ฆายนฺตํ "เอเตนาติ = ฆานํ" (วา) "ฆายียนฺติ เอเตนาติ ฆานํ" แปลความว่า สัตว์ทั้งหลายย่อมสูดดมกลิ่นด้วยรูปใด ฉะนั้น รูปซึ่งเป็นเหตุแห่งการสูดดมของสัตว์ทั้งหลายจึงชื่อว่า ฆานะ (หรือ) สัตว์ทั้งหลายพึงดมกลิ่นด้วยรูปนั้น ฉะนั้น รูปที่เป็นเหตุแห่งการพึงดมกลิ่นของสัตว์ทั้งหลายจึงชื่อว่า ฆานะ ฆานปสาท มีหน้าที่ให้สำเร็จกิจ ๒ อย่าง คือ เป็นวัตถุอันเป็นที่ตั้งแห่งฆานวิญญาณจิตคือได้กลิ่นอย่างหยึ่ง เป็นทวารอันเป็นที่เกิดแห่งฆานทวารวิถีจิตคือการทำงานของจิตทางจมูกอีกอย่างหนึ่ง ลักษณะ รส ปัจจุปัฏฐาน และปทัฏฐานของฆานปสาทรูป คนฺธาภิฆาตารหภูตปฺปสาทลกฺขณํ มีความใสของมหาภูตรูปที่กระทบกับคันธารมณ์ เป็นลักษณะ คนฺเธสุ อาวิญฺฉนรสํ มีการแสวงหาคันธารมณ์ เป็นกิจ ฆานวิญฺญาณสฺส อาธารภาวปจฺจุปฏฺฐานํ มีการทรงอยู่ของฆานวิญญาณ เป็นผล ฆายิตุกามตานิทานกมฺมชภูตปทฏฺฐานํ มีมหาภูตรูปอันเกิดจากกรรม (คันธตัณหา) เป็นเหตุใกล้

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [22 พ.ค. 2549 , 08:28:41 น.] ( IP = 58.9.96.19 : : )

สลักธรรม 2 ๔. ชิวหาปสาท ชิวหาปสาทรูปนั้น เป็นรูปชนิดหนึ่งที่เกิดจากอำนาจของกรรม ตั้งอยู่ท่ามกลางลิ้น มีสัณฐานเหมือนปลายกลีบดอกบัว เรียงรายซ้อนกันเป็นชั้นๆ มีความใส เป็นเครื่องรับสัมผัสรส เป็นรูปธรรมที่มีความสามารถในการรับรสารมณ์ คือรสต่างๆ บาลีแสดงว่า "ชีวิตํ อวฺหายตีติ = ชิวหา" แปลความว่า รูปใดมีสภาพคล้ายกับว่า เรียกซึ่งรส ที่เป็นเหตุให้อายุยืน ฉะนั้น รูปนั้นชื่อว่า ชิวหา ชิวหานี้แยกออกเป็น ๒ บท คือ ชีวิต + อวฺหา คำว่า ชีวิต แปลว่า อายุ ในที่นี้แปลว่า รส เพราะอายุจะตั้งอยู่ได้ก็จะต้องอาศัยรส คือ รสเปรี้ยว รสหวาน เป็นต้น เป็นการแสดงโดยอ้อม ส่วนคำว่า อวฺหา แปลว่า เรียก ซึ่งเมื่อรวมกันแล้วก็หมายถึง เรียกรสต่างๆ เพราะชิวหาปสาทนี้ ย่อมจะน้อมไปในรสต่างๆ ซึ่งเป็นที่พอใจของชิวหาวิญญาณ ชิวหาปสาท มีหน้าที่ให้สำเร็จกิจ ๒ อย่าง คือ เป็นวัตถุอันเป็นที่ตั้งแห่งชิวหาวิญญาณจิตรู้รสอย่างหนึ่ง เป็นทวารอันเป็นที่เกิดชิวหาทวารวิถีจิตคือการทำงานของจิตทางลิ้นอีกอย่างหนึ่ง ลักษณะ รส ปัจจุปัฏฐาน และปทัฏฐานของชิวหาปสาทรูป รสาภิฆาตารหภูตปฺปสาทลกฺขณํ มีความใสของมหาภูตรูปที่กระทบกับรสารมณ์ เป็นลักษณะ รเสสุ อาวิญฺฉนรสํ มีการแสวงหารสารมณ์ เป็นกิจ ชิวหาวิญฺญาณสฺส อาธารภาวปจฺจุปฏฺฐานํ มีการทรงอยู่ของชิววิญญาณ เป็นผล สายิตุกามตานิทานกมฺมชภูตปทฏฺฐานํ มีมหาภูตรูปอันเกิดจากกรรม (รสตัณหา) เป็นเหตุใกล้

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [22 พ.ค. 2549 , 08:29:51 น.] ( IP = 58.9.96.19 : : )

สลักธรรม 3 ๕. กายปสาท กายปสาท เป็นธรรมชาติของรูปที่เป็นประสาทกาย เป็นรูปที่เกิดขึ้นมาจากอำนาจกรรม มีความใส สำหรับรับสัมผัส เย็น ร้อน อ่อน แข็ง หย่อน ตึง กายปสาทนี้มีอยู่ทั่วร่างกาย ยกเว้นแต่ที่ ผม ขน เล็บ ฟัน และหนังที่หนาๆ ที่ประสาทกายตั้งอยู่ไม่ได้ มีบาลีแสดงว่า "กุจฺฉิตานํ เกสาทีนํ ปาปธมฺมานญฺจ อาโยติ = กาโย" แปลความว่า รูปใดเป็นที่ประชุมแห่งส่วนต่างๆ มีผม เป็นต้นที่น่าเกลียดและเป็นที่ประชุมแห่งอกุศลกรรม ฉะนั้น รูปนั้นชื่อว่า กาย ได้แก่ร่างกายทั้งหมด กายปสาทรูป เป็นรูปธรรมที่มีความสามารถในการรับโผฏฐัพพารมณ์ คือ เย็น ร้อน อ่อน แข็ง เป็นที่ตั้งแห่งกายวิญญาณ คือรู้อารมณ์ทางกายอย่างหนึ่ง เป็นทวารอันเป็นทางกายให้เกิดกายทวารวิถีจิต คือการทำงานของจิตทางกาย อันได้แก่ความรู้สึกกระทบทางกายอีกอย่างหนึ่ง คำว่า กาย นี้ จำแนกออกเป็น ๔ ประการ เรียกสั้นๆ ว่า กาย ๔ คือ ๑. ปสาทกาย ได้แก่ กายปสาทรูป ๒. รูปกาย ได้แก่ รูป ๒๗ (เว้นกายปสาทรูป) ๓. นามกาย ได้แก่ จิต เจตสิก ๔. บัญญัติติกาย ได้แก่ สมูหบัญญัติ มีหัตถิกาย (กองช้าง) อัสสกาย (กองม้า) เป็นต้น ลักษณะ รส ปัจจุปัฏฐาน และปทัฏฐานของกายปสาทรูป โผฏฺฐพฺพาภิฆาตารหภูตปฺปสาทลกฺขณํ มีความใสของมหาภูตรูปที่กระทบกับโผฏฐัพพารมณ์ เป็นลักษณะ โผฏฺฐพฺเพสุ อาวิญฉนรสํ มีการแสวงหาโผฏฐัพพารมณ์ เป็นกิจ กายวิญญาณสฺส อาธารภาวปจฺจุปฏฺฐานํ มีการทรงอยู่ของกายวิญญาณ เป็นผล ผุสิตกามตานิทานกมฺมชภูตปทฏฺฐานํ มีมหาภูตรูปอันเกิดจากกรรม (โผฏฐัพพตัณหา) เป็นเหตุใกล้ โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [22 พ.ค. 2549 , 08:30:53 น.] ( IP = 58.9.96.19 : : )

สลักธรรม 4 มาติดตามอ่านต่อครับ ขอบคุณมากครับ

โดย ทับตะวัน [22 พ.ค. 2549 , 10:20:09 น.] ( IP = 58.9.142.98 : : )

สลักธรรม 5 ขอบพระคุณค่ะ และมรดกที่ท่านอาจารย์มอบไว้ให้ เป็นประโยชน์แก่ศิษย์รุ่นหลังเสมอมา

โดย น้องอุ๊ [22 พ.ค. 2549 , 12:24:31 น.] ( IP = 202.28.181.9 : : 10.6.129.65 )

สลักธรรม 6 มาศึกษารายละเอียดรูปแต่ละประเภทต่อค่ะ ขอบพระคุณค่ะ

โดย เซิ่น [22 พ.ค. 2549 , 20:24:40 น.] ( IP = 58.8.51.30 : : )

สลักธรรม 7 มาศึกษารูปที่เกิดแต่กรรมต่อค่ะ <> กราบขอบพระคุณมากค่ะ <>

โดย พี่ดา [23 พ.ค. 2549 , 07:40:36 น.] ( IP = 124.121.172.103 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด