เก็บตกจากอเหตุกจิต

---

วันนี้มีเก็บตกเล็กๆ น้อยๆ ที่น่าคิดจากการทบทวนเรื่องอเหตุกจิต ๑๘ ดวง มาฝากเพื่อนๆค่ะ ๑. อเหตุกจิตกลุ่มนี้เมื่อพิจารณาในแง่ของจิตเภทนัย (ชาติเภทนัย) จัดอยู่ได้ ๒ ชาติ คือวิปากชาติ และกิริยาชาติ ๒. อเหตุกจิต จะปรากฏขึ้นได้ต้องอาศัยอุปปัตติเหตุ ซึ่งจะต้องมีครบ ๔ ประการ จึงจะเกิดได้ ซึ่งต่างจากจิตอื่นที่มีสัมปยุตตเหตุคือเหตุ ๖ ประกอบ และมีได้ตั้งแต่ ๑ เหตุ (โมหเหตุ ในโมหมูลจิต) จนถึง ๓ เหตุ (อโลภเหตุ อโทสเหตุ อโมหเหตุ ในมหากุศลจิต ดวงที่ ๑)เท่านั้น ๓. เวทนามี ๕ เวทนา แต่ในอเหตุกจิตกลุ่มนี้ เกิดมีได้ถึง ๔ เวทนา คือ สุขเวทนา ทุกขเวทนา โสมนัสเวทนา อุเบกขาเวทนา (เว้นโทมนัสเวทนา ที่เกิดได้เฉพาะในโทสมูลจิตเท่านั้น) ๔. ไม่ว่าจะเป็นอารมณ์ที่ดี หรือ อารมณ์ที่ไม่ดี ก็ที่อเหตุกจิตนี่แหละค่ะ รับรู้หมด คือ อารมณ์ ๖ ได้แก่ รูปารมณ์ สัททารมณ์ คันธารมณ์ รสารมณ์ โผฏฐัพพารมณ์ และธรรมารมณ์ ๕. วัตถุที่เป็นที่อาศัยของจิตมี ๖ รูป คือปสาทรูป ๕ และหทยรูป ๑ ในกลุ่มอเหตุกจิต ๑๘ ดวงนี้จองอาศัยหมดเลยค่ะ คือ จักขุวิญญาณ ๒ ดวง อาศัยเกิดที่ จักขุปสาท โสตวิญญาณ ๒ ดวง อาศัยเกิดที่ โสตปสาท ฆานวิญญาณ ๒ ดวง อาศัยเกิดที่ ฆานปสาท ชิวหาวิญญาณ ๒ ดวง อาศัยเกิดที่ ชิวหาปสาท กายวิญญาณ ๒ ดวง อาศัยเกิดที่ กายปสาท รวมเป็นทวิปัญจวิญญาณ ๑๐ ดวง อาศัยเกิดที่ ปสาทรูป ๕ ส่วนที่เหลืออีก ๘ ดวงคือ สัมปฏิจฉนจิต ๒ สันตีรณจิต ๓ ปัญจทวาราวัชชนจิต ๑ มโนทวาราวัชชนจิต ๑ หสิตุปปาทจิต ๑ อาศัยเกิดที่หทยรูปค่ะ ๖. น่าแปลกอีกอย่างคือ อเหตุกจิต ๑๘ ดวงนี้ มองดูเผินๆ ก็คิดว่าบ่อมิไก๊ ที่ไหนได้ กลุ่มนี้มีกิจหรือหน้าที่มากมายตั้ง ๑๔ กิจ ลองนับดูนะเองค่ะว่าถูกหรือเปล่า คือ จักขุวิญญาณ ๒ ดวง ทำหน้าที่ ทัสสนกิจ คือเห็น รูปารมณ์ โสตวิญญาณ ๒ ดวง ทำหน้าที่ สวนกิจ คือได้ยิน สัททารมณ์ ฆานวิญญาณ ๒ ดวง ทำหน้าที่ ฆายนกิจ คือได้กลิ่น คันธารมณ์ ชิวหาวิญญาณ ๒ ดวง ทำหน้าที่ สายนกิจ คือรู้รส รสารมณ์ กายวิญญาณ ๒ ดวง ทำหน้าที่ ผุสสนกิจ คือรู้สัมผัสโผฏฐัพพารมณ์ สัมปฏิจฉนจิต ๒ ดวง ทำหน้าที่ รับปัญจารมณ์ อุเบกขาสันตีรณจิต ๒ ดวงทำหน้าที่ตั้ง ๕ อย่างคือ ปฏิสนธิกิจ คือ เกิดในภพชาติใหม่ ภวังคจิต คือ รักษาภพชาติ จุติกิจ คือ สิ้นจากภพชาติ สันตีรณกิจ คือ พิจารณาอารมณ์ ตทาลัมพณกิจ คือ รับอารมณ์ต่อจากชวนะ โสมนัสสันตีรณจิต ๑ ดวง ทำหน้าที่ ๒ อย่าง คือ สันตีรณกิจ คือ พิจารณาอารมณ์ ตทาลัมพณกิจ คือ รับอารมณ์ต่อจากชวนะ ปัญจทวาราวัชชนจิต ๑ ดวง ทำหน้าที่ อาวัชชนกิจ คือคอยรับอารมณ์ที่มาทางปัญจทวาร มโนทวาราวัชชนจิต ๑ ดวง ทำหน้าที่ ๒ อย่างคือ อาวัชชนกิจ คือคอยรับอารมณ์ที่มาทางมโนทวาร โวฏฐัพพนกิจ คือ ตัดสินอามรณ์ หสิตุปปาทจิต ๑ ดวง ทำหน้าที่ ชวนกิจ คือเสพอารมณ์ที่ทำให้เกิดการยิ้มของพระอรหันต์ ๗. ถ้าจะเรียนรู้เรื่องวิถี ก็ที่อเหตุกจิตนี้แหละค่ะ (เชิญศึกษาได้ในอภิธัมมัตถสังคหะปริจเฉทที่ ๑ ของท่านพระอาจารย์บุญมี เมธางกูร หน้า ๗๔ - ๗๕ ค่ะ) ๘. ในจิต ๘๙ หรือ ๑๒๑ นั้นจัดแบ่งได้เป็น ๗ ธาตุ คือ ปัญจวิญญาณธาตุ ๕ มโนธาตุ ๑ และมโนวิญญาณธาตุ ๑ ในอเหตุกจิต ๑๘ ดวงนี้ ก็สามารถจัดรวมได้ครบ ทั้ง ๗ ธาตุเลยค่ะ คือ จักขุวิญญาณ ๒ ดวง จัดเป็น จักขุวิญญาณธาตุ โสตวิญญาณ ๒ ดวง จัดเป็น โสตวิญญาณธาตุ ฆานวิญญาณ ๒ ดวง จัดเป็น ฆานวิญญาณธาตุ ชิวหาวิญญาณ ๒ ดวง จัดเป็น ชิวหาวิญญาณธาตุ กายวิญญาณ ๒ ดวง จัดเป็น กายวิญญาณธาตุ รวมเป็นปัญจวิญญาณธาตุ ๕ สัมปฏิจฉนจิต ๒ ดวง ปัญจทวาราวัชชนจิต ๑ ดวง จัดเป็น มโนธาตุ ๑ สันตีรณจิต ๓ ดวง มโนทวาราวัชชนจิต ๑ ดวง และ หสิตุปปาทจิต ๑ ดวง จัดเป็น มโนวิญญาณธาตุ ๑ ๙. จิตในกลุ่มนี้ อเหตุกจิต (๑ อะ) ยังจัดเป็น อโสภณจิต (๑ อะ) อฌานจิต (๑ อะ) อสังขาริกจิต (๑ อะ)และยังมีอีก ๑ อะ ท่านเดาออกไหมค่ะว่าเป็นอะไร .. เป็นที่น่าภาคภูมิใจของอเหตุกจิต นะค่ะ ที่เบื้องหลังการยิ้มของ “พระอรหันต์” นั้น เกิดจากหสิตุปปาทจิตที่อยู่ในอเหตุกจิตค่ะ ถ้าท่านกำลังหัวเราะ จิตที่เกิดการหัวเราะของท่านนั้นย่อมเป็นจิตที่มีกำลังมาก (เสียใจด้วยนะค่ะ อเหตุกจิตรับไม่ไหวค่ะ) สามารถยึดอารมณ์ไว้มั่นคง จนเป็นเหตุให้หัวเราะในลักษณะต่างๆ จึงจัดเป็น สเหตุกจิตค่ะ จบลงที่เลข ๙ พอดี จึงขอให้ทุกท่านก้าวหน้าก้าวไกลในรสพระธรรมค่ะ ด้วยความปรารถนาดีเช่นเคยค่ะ พี่ดาของน้องๆ ค่ะ ด้วยความปรารถนาดีเช่นเคยค่ะ พี่ดาของน้องๆ ค่ะ

โดย พี่ดาค่ะ [13 มี.ค. 2545 , 19:33:16 น.] ( IP = 203.113.33.7 : : 203.113.33.7 )

สลักธรรม 1 เข้ามาติดตามกระทู้รอบค่ำค่ะ อนุโมทนานะคะพี่ดา ดีค่ะได้กลับมาทบทวนอีก ยิ่งทบทวนก็ยิ่งได้ประโยชน์นะคะ เพราะอะไรไม่ได้ใช้นานๆก็ลืมเหมือนกัน

โดย หมออุ๊ [13 มี.ค. 2545 , 20:53:35 น.] ( IP = 203.113.39.6 : : )

สลักธรรม 2 ขอบคุณมากค่ะพี่ดา ใจดีอย่างนี้ขอมอบดอกไม้ให้ช่อใหญ่ๆเลย

โดย น้องกิ๊ฟ [14 มี.ค. 2545 , 12:58:39 น.] ( IP = 203.130.158.195 : : )

สลักธรรม 3 อนุโมทนาสาธุ กับพี่ดาเจ้าค่ะ ได้ความรู้คู่ปัญญา และสนุกอีกต่างหาก

โดย น้องมด [14 มี.ค. 2545 , 17:05:45 น.] ( IP = unknown : : unknown )

สลักธรรม 4 ขอโทษทีเจ้าค่ะ ลืมย่อตัวไปหน่อย มัวปลื้มกับธรรมะจนเพลิน ต้องไปยืมไฟฉายย่อส่วนจากโดเรมอนก่อน แล้ววันหลังจะย่อตัวให้เล็กกว่านี้นะคะ

โดย น้องมด [14 มี.ค. 2545 , 17:08:55 น.] ( IP = unknown : : unknown )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด