ปกิณณกาภิธรรมปุจฉาพยากรณ์ (๓๕)

---

ตอนที่ผ่านมา ปกิณณกาภิธรรมปุจฉาพยากรณ์ (๓๕) โดย พระครูศรีโชติญาณ (พระมหาแสวง โชติปาโล) ถาม เรื่องสังขตะ กับ อสังขตะมีเท่าไร คืออะไรบ้าง เมื่อว่าโดยองค์ธรรมแล้วได้แก่อะไร? ตอบ เรื่องของสังขตะมี ๒ อย่าง คือ :- (ก) โลกียสังขตะ ได้แก่ โลกียจิต ๘๑ เจตสิก ๕๒ รูป ๒๘ (ข) โลกุตตรสังขตะ ได้แก่ โลกุตตรจิต ๘ ดวง และเจตสิกที่ประกอบอีก ๓๖ ดวง โลกุตตรอสังขตะมี ๑ คือ ได้แก่ พระนิพพาน ๑ และส่งที่มิใช่โลกียและโลกุตตร แต่เป็นอสังขตะมี ๒ คือ ได้แก่ อากาศ กับ บัญญัติ ฯ

โดย ศาลาธรรม [25 ก.ค. 2549 , 09:16:47 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 1 ถาม สัมปชัญญะมีเท่าไร คืออะไรบ้าง และหมายความว่าอย่างไร? ตอบ สัมปชัญญะมี ๔ คือ :- (ก) สาตถกสัมปชัญญะ (ข) โคจรสัมปชัญญะ (ค) สัปปายสัมปชัญญะ (ฆ) อสัมโมหสัมปชัญญะ มีความหมายดังนี้คือ :- (๑) สาตถกสัมปชัญญะ นั้นหมายความว่า ต้องรู้อารมณ์ที่มีประโยชน์หรือไม่มีประโยชน์ เช่น เวลาจะเดินต้องมีเหตุผลว่าเดินไปนั้น เดินไปเพื่อประโยชน์อะไร ก็ต้องทราบว่าเพื่อจะเปลี่ยนอิริยาบถหรือเพื่อแก้ทุกข์ อย่างนี้เรียกว่าอารมณ์นี้มีประโยชน์ ถึงแม้อารมณ์อื่น ๆ ก็เหมือนกัน เช่น เวลารับทานข้าว ต้องทราบว่ารับเพื่ออะไร ถ้าคนเราจะไม่รับอาหารเสียจะดีไหม อย่างนี้ย่อมจะเป้นไปไม่ได้ ก็จะต้องรู้เหตุผลว่า รับก็เพื่อกำจัดเวทนาเท่านั้นเอง การกำหนดรู้อย่างนี้ เรียกว่า สาตถกสัมปชัญญะ (๒) โคจรสัมปชัญญะ คือหมายถึง รู้ว่าอารมณ์อย่างนี้จะควรหรือไม่ควรให้จิตตกไปในอารมณ์นั้น ๆ เช่น ขณะเรากำลังทำกัมมัฏฐานอยู่ ไปคิดเรื่องที่ไม่ควรจะคิด เช่น คิดอยากจะทำบุญเลี้ยงพระ เมื่อคิดไปก็ทำให้จิตของตนตกไปในอารมณ์ที่เป็นกามาวจรไม่ทันต่ออารมณ์ที่เป็นสภาวะก็ทำให้อารมณ์เสียไป ฉะนั้น การที่เรามารู้ในขณะเข้ากัมมัฏฐานว่าอารมณ์อย่างไรควรจะให้จิตตกไปหรือไม่ การที่รู้อย่างนี้เรียกว่า โคจรสัมปชัญญะ (๓) สัปปายสัมปชัญญะ หมายความว่ารู้ปัจจัยเป็นสบายมี ๔ คือ ก. รู้ว่าอาหารอย่างนี้สมควรจะรับประทานหรือไม่รับประทาน เมื่อรับประทานเข้าไปแล้วจะแสลงหรือไม่ หรือว่าการรับประทานอาหารมากจนเกินไปอย่างนี้สมควรจะรับประทานหรือไม่ ก็ทำให้อึดอัดไม่เป็นอันกำหนดกัมมัฏฐาน ทำให้จิตซึมหรือเชื่องช้าไป ไม่เป็นที่สบาย ข. เสนาเสนะเป็นที่สบาย เราต้องรู้ว่าเสนาสนะอย่างที่ว่าคับแคบเกินไป ถ้าไปอยู่ที่นั้นแล้วจะเกิดอึดอัดในใจ หรือว่าที่เข้ากัมมัฏฐาน ก็ต้องรู้ว่าสถานที่ในนั้นไม่สมควร ค. รู้ในบุคคลเป็นที่สบายคือ รู้ว่าบุคคลที่อยู่ร่วมกับเรานั้นจะเป็นผู้รู้จักรักษาอารมณ์ของตนหรือไม่ หรือจะเป็นผู้นำแต่เรื่องที่จะทำอารมณ์ของตนให้เสียไปอย่างนี้ จำเป็นต้องรู้ แล้วเว้นบุคคลเช่นนั้นเสีย เลือกคบแต่กัลยามิตร มีอาจารย์ผู้ที่สอบกัมมัฏฐานให้แก่ตน เป็นต้น ฆ. รู้กัมมัฏฐานเป็นที่เหมาะแก่จริต เช่น ราคะจริตจะต้องใช้กัมมัฏฐานเช่นไร หรือในขณะจะปฏิบัติวิปัสสนากัมมัฏฐาน ถ้าหากผู้นั้นเป็นคนมีตัณหาอย่างหยาบเป็นจริต ก็จะต้องเจิรญกายานุปัสสนาสติปัฏฐานอย่างนี้เป็นต้น การที่มารู้ในปัจจัยทั้ง ๔ เป็นที่สบายอย่างนี้ ชื่อว่า สัปปายสัมปชัญญะ (๔) อสัมโมหสัมปชัญญะ รู้ในสัมปชัญญปัพพะ เช่น เมื่อผู้บำเพ็ยวิปัสสนากัมมัฏฐานจะรับประทานอาหารจะต้องพิจารณาโดยไม่หลง โดยวิธี ๑๐ นัย คือ ๑. ขณะมื่อจิตอยากกินอาหารเกิดขึ้น ต้องรู้ ๒ ขณะรับประทานอาหาร ต้องรู้ ๓ ขณะเมื่อหย่อนมือลงหยิบของ ต้องรู้ ๔. ขณะรวบตะร่อมอาหาร มีข้าวเป็นต้น ต้องรู้อย่างนี้เป็นต้น ฯ

โดย ศาลาธรรม [25 ก.ค. 2549 , 09:17:37 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 2 ถาม ตามพระอภิธรรมเล่ม ๑ ว่าไว้ตอนที่ว่า...ด้วยอายุของรูปว่า รูป ๖ รูป คือ วิญญัติรูป ๒ กับลักษณะรูป ๔ มีอายุไม่ถึง ๑๗ ขณะของจิต ถ้ากระนั้นรูปทั้ง ๖ รูปนี้ดับลงในขณะจิตไหน และรูปอย่างนี้มีในวิถีไหนได้บ้าง? ตอบ จิตที่ทำให้วิญญัติรูปเกิดมี ๓๒ ดวงคือ กามชวนะ ๒๙ มโนทวาราวัชชนะจิต ๑ อภิญญาจิต ๒ ก. กามชวนะ ๒๙ ดวง วิญญัติรูปเกิดได้ในจิตเป็นชวนะทุก ๆ ดวง ข. มโนทวาราวัชชนะจิต ๑ ให้เกิดรูปได้ หมายความว่า มโนทวารมนสิการต้องมีขึ้นก่อนว่าจะพูดเรื่องอะไร ฉะนั้นรูปทั้ง ๒ จึงเริ่มเกิดตั้งแต่ดวงนั้นเป็นต้นไป ค. อภิญญาจิต ๒ ให้เกิดรูปคือ เมื่อเข้าฌานอภิญญาแล้วอธิษฐานให้เหาะหรือพูดเสียงดังก็ได้ อาการอย่างนั้นเป็นวิญญัติรูปอย่างหนึ่ง ซึ่งเกิดจากอภิญญาจิต ฯ โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย ศาลาธรรม [25 ก.ค. 2549 , 09:18:00 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 3 เข้ามาศึกษาหาความรู้ต่อค่ะ..ขอบคุณมากค่ะ

โดย เซิ่น [25 ก.ค. 2549 , 12:55:09 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 4 มากราบท่านพระครูก่อนนอนนะคะ ด้วยความเคารพและศรัทธาในธรรมะที่ท่านนำมาฝากเป็นสมบัติให้กับทุกๆคน ขอบพระคุณค่ะ

โดย น้องอุ๊ [25 ก.ค. 2549 , 22:44:20 น.] ( IP = 61.47.112.138 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด