เครื่องหมายคณิตศาสตร์ประกาศถึงปัญญา..๕

---

ความเดิมในตอนที ๔ นั้น เราเรียนรู้ข้อสังเกตในการเรียกชื่อจิตในกามาวจรจิตแล้วว่า ชื่อของจิตส่วนใหญ่ประกอบด้วยธรรม ๓ ส่วน คือ เวทนา ----สัมปยุต----สังขาร ซึ่งจะเห็นว่าในกลุ่มของอกุศลจิต ๑๒ และกามาวจรโสภณจิต ๒๔ จะมีการเรียกชื่อจิตไปในทำนองเดียวกันนี้ เช่น โสมนสฺสสหคตํ ทิฏฺฐิคตสมฺปยุตตํ อสงฺขาริกํ .(โลภมูลจิต ดวงที่ ๑) โสมนสฺสสหคตํ ญาณสมฺปยุตตํ อสงฺขาริกํ .(มหากุศลจิต ดวงที่ ๑) แต่ในอเหตุกจิต ๑๘ จะมีแตกต่างเล็กน้อย (นอกจากไม่มีสัมปยุตตธรรม ยังสงเคราะห์อยู่ในอสังขาริกทั้งหมด) ในอเหตุกจิต ๑๘ จะแบ่งเป็น อกุศลวิปากจิต ๗ อเหตุกกุศลวิปากจิต ๘ อเหตุกกิริยาจิต ๓

โดย ภญ. ธัญนันทน์ เลิศหิรัญวงศ์ [3 ก.ย. 2549 , 18:53:57 น.] ( IP = 58.9.138.233 : : )

สลักธรรม 1 มาพิจารณาชื่อของจิตในกลุ่มนี้นะคะ อกุศลวิปากจิต ๗ ดวงที่ ๑. อุเปกฺขาสหคตํ อกุสลวิปากํ จกฺขุวิญญาณํ จิตที่อาศัยจักขุวัตถุ เกิดพร้อมกับความเฉยๆ เป็นผลของอกุศลกรรมได้เห็นรูปารมณ์ที่ไม่ดี ดวงที่ ๒. อุเปกฺขาสหคตํ อกุสลวิปากํ โสตวิญญาณํ ดวงที่ ๓. อุเปกฺขาสหคตํ อกุสลวิปากํ ฆานวิญญาณํ ดวงที่ ๔. อุเปกฺขาสหคตํ อกุสลวิปากํ ชิวหาวิญญาณํ ดวงที่ ๕. ทุกขสหคตํ อกุสลวิปากํ กายวิญญาณํ ดวงที่ ๖. อุเปกฺขาสหคตํ อกุสลวิปากํ สมฺปฏิจฉนจิตฺตํ จิตที่เกิดขึ้นพร้อมกับความเฉยๆ เป็นผลของอกุศลกรรม ทำหน้าที่รับอารมณ์ทั้ง ๕ ที่ไม่ดี ดวงที่ ๗. อุเปกฺขาสหคตํ อกุสลวิปากํ สนตีรณจิตฺตํ จิตที่เกิดขึ้นพร้อมกับความเฉยๆ เป็นผลของอกุศลกรรม ทำหน้าที่พิจารณาอารมณ์ทั้ง ๕ ที่ไม่ดี

โดย ภญ. ธัญนันทน์ เลิศหิรัญวงศ์ [3 ก.ย. 2549 , 19:02:17 น.] ( IP = 58.9.138.233 : : )

สลักธรรม 2 อเหตุกกุศลวิปากจิต ๘ ก็เหมือนกัน เพียงแต่เปลี่ยนจากอกุสลวิปากํ เป็น กุสลวิปากํ เช่น ดวงที่ ๑. อุเปกฺขาสหคตํ กุสลวิปากํ จกฺขุวิญญาณํ แต่ในดวงที่ ๕ และดวงที่ ๘ อย่าลืมดูที่เวทนานะคะ ว่าควรจะเป็นอะไร ดวงที่ ๕. สุขสหคตํ กุสลวิปากํ กายวิญญาณํ ดวงที่ ๘. โสมมนสฺสสหคตํ กุสลวิปากํ สนตีรณจิตฺตํ

โดย ภญ. ธัญนันทน์ เลิศหิรัญวงศ์ [3 ก.ย. 2549 , 19:07:15 น.] ( IP = 58.9.138.233 : : )

สลักธรรม 3 อเหตุกกิริยาจิต ๓ (- - +) ดวงที่ ๑. อุเปกฺขาสหคตํ ปญฺจทวาราวัชชนจิตตํ จิตที่เกิดขึ้นพร้อมกับความเฉยๆ เพื่อพิจารณาอารมณ์ทางปัญจทวารรับอารมณ์ทั้ง ๕ ที่ไม่ดี ดวงที่ ๒. อุเปกฺขาสหคตํ มโนทวาราวัชชนจิตตํ ดวงที่ ๓. โสมนสฺสสหคตํ หสิตุปฺปาทจิตตํ

โดย ภญ. ธัญนันทน์ เลิศหิรัญวงศ์ [3 ก.ย. 2549 , 19:10:32 น.] ( IP = 58.9.138.233 : : )

สลักธรรม 4 จากภาพหรือจากชื่อจิตแต่ละดวงของอเหตุกจิต ๑๘ ดวงที่แสดงมานี้ ท่านสังเกตเห็นอะไรบ้างไหม? .หยุด คิด พิจารณาหน่อยคะ สมองจะได้ไม่ฝ่อนะ จะบอกให้ .แล้วเลื่อนลงไปดูสิว่า ..เหมือนกับที่คิดไหม ข้อที่น่าสังเกตอย่างหนึ่ง คือ ..ชื่อของจิตในกลุ่มนี้มีใช้ทั้งวิญญาณ (เช่น ..จกขุวิญญาณํ) และ จิต (เช่น ..สมฺปฏิจฉนจิตฺตํ) ทราบไหมค่ะ เพราะอะไร? ดังนั้นสิ่งที่ควรทราบไว้ก็คือ การบัญญัติชื่อเรียกจิต ธรรมชาติที่รู้อารมณ์นั้นบัญญัติขึ้นโดยอาศัย เวทนา, เหตุ, กิจ, ทวาร, อารมณ์ และวัตถุ อย่างใดอย่างหนึ่งแล้วแต่ความเหมาะสม ในที่นี้ .จักขุวิญญาณ เป็นต้น เป็นจิตที่อาศัยรู้อารมณ์ทางจักขุทวาร เมื่อรูปารมณ์มากระทบกับจักขุวัตถุ ถ้าเรียกจักขุจิต จะทำให้เข้าใจไปว่า จักขุ นั้นเป็น จิต แท้ที่จริงจักขุมีสภาพเป็นรูปธรรม ซึ่งไม่อาจรู้อารมณ์ได้ สภาพที่รู้อารมณ์ ได้แก่ วิญญาณซึ่งเป็นนามธรรม แต่วิญญาณนี้นี้อาศัยรู้อารมณ์ทางจักขุ จึงเรียกว่า จักขุวิญญาณ หรือ จักขุวิญญาณจิตก็ได้ การเรียกชื่อนี้จึงบัญญัติขึ้นโดยอาศัยทวารและวัตถุซึ่งเป็นชื่อของรูปธรรมเป็นหลัก เพื่อป้องกันมิให้เข้าใจผิดไปว่า รูปธรรม นั้นเป็นจิตได้ ส่วน .สัมปฏิจฉนจิต เป็นต้น ทำหน้าที่รับอารมณ์ทั้ง ๕ การเรียกชื่อ บัญญัติขึ้นโดย..อาศัยหน้าที่การงานของจิต.. ซึ่งเป็นนามธรรมมาเป็นหลัก และจิตก็เป็นผู้กระทำอยู่แล้ว จึงไม่ต้องเอาคำว่าวิญญาณมาซ้อนกับจิตอีก

โดย ภญ. ธัญนันทน์ เลิศหิรัญวงศ์ [3 ก.ย. 2549 , 19:20:34 น.] ( IP = 58.9.138.233 : : )

สลักธรรม 5 ขอแถมให้ดูจิตอีกกลุ่มหนึ่ง . อรูปาวจรจิต ๑๒ จะมีชื่อที่แปลกออกไปเช่นกัน พอเขียนถึงตรงนี้ก็นึกถึงชื่อจิตของ โลกุตตรจิต ๔๐ มักมีนักศึกษาสับสนเกี่ยวกับการเรียกชื่อ จริงๆแล้วเมื่อเข้าใจ จะง่ายมากเลยค่ะ ขอให้ดูที่ภาพของมรรคจิต ๔๐ ก่อนนะคะ

โดย ภญ. ธัญนันทน์ เลิศหิรัญวงศ์ [3 ก.ย. 2549 , 19:28:40 น.] ( IP = 58.9.138.233 : : )

สลักธรรม 6 สิ่งสำคัญคือ ๑ ต้องจำสิ่งที่เขียนในรูปที่แสดงนี้ให้ได้ก่อน ๒ ต้องทราบว่า องค์ฌาน มี ๕ คือ วิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา ๓ ปฐมณาน มีองค์ฌาน ๕ ครบ ส่วนทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน ละองค์ฌานไปที่ละหนึ่ง ๔ การเรียกชื่อ ก็เรียกตามองค์ฌาน พร้อมทั้งระบุว่าเป็นปฐมฌาน หรือทุติยฌาน ฯ พร้อมทั้งลงท้ายด้วยว่าเป็นมรรคจิตระดับใด เช่น . โสดาปัตติมรรคจิต (+ + + + -) ดวงที่๑. วิตกฺกฺวิจารปีติ สุเขกคฺคตา สหิตํ ปฐมฺชฺฌานโสตาปตฺติมคฺคจิตฺตํ ดวงที่๒. ..วิจารปีติ สุเขกคฺคตา สหิตํ ทุติยชฺฌานโสตาปตฺติมคฺคจิตฺตํ ดวงที่๓. .. ปีติ สุเขกคฺคตา สหิตํ ตติยชฺฌานโสตาปตฺติมคฺคจิตฺตํ ดวงที่๔. .. . สุเขกคฺคตา สหิตํ จตุตฺถชฺฌานโสตาปตฺติมคฺคจิตฺตํ ดวงที่๕. .. . อุเปกฺเขกคฺคตา สหิตํ ปญฺจมชฺฌาน โสตาปตฺติมคฺคจิตฺตํ ในมรรคจิตอื่น ก็เป็นไปทำนองเดียวกัน ต่อไปเมื่อชี้ไปที่ดวงไหนก็สามารถบอกชื่อได้เลยใช่ไหมค่ะ

โดย ภญ. ธัญนันทน์ เลิศหิรัญวงศ์ [3 ก.ย. 2549 , 19:36:59 น.] ( IP = 58.9.138.233 : : )

สลักธรรม 7 ง่ายไหมค่ะ ลองเขียนชื่อจิตดวงที่วงไงสิค่ะว่าชื่ออะไร?? ขอบพระคุณและอนุโมทนาที่ติดตามอ่านค่ะ (ยังมีต่อค่ะ)

โดย ภญ. ธัญนันทน์ เลิศหิรัญวงศ์ [3 ก.ย. 2549 , 19:39:29 น.] ( IP = 58.9.138.233 : : )

สลักธรรม 8 นับได้ว่าเป็นเรื่องน่าปลื้มใจนัก ที่เราพุทธศาสนิกชนได้มีบุคคลากรที่รู้พระอภิธรรมเพิ่มขึ้นอีกแล้ว ที่สำคัญ ท่านมิได้เพียงแต่รู้ หากใช้เวลาที่มีนั้นสร้างวิธีการต่างๆมาช่วยพัฒนาความรู้ จึงขออนุโมทนาในกุศลกรรมที่ท่านได้กระทำแล้วนี้ อีกทั้งขอกราบขอบพระคุณ ภญ.ธัญนันทน์ เลิศหิรัญวงศ์ มา ณ.ที่นี้ด้วยครับ ขออำนาจแห่งคุณพระรัตนตรัยที่ประเสริฐยิ่งนี้ จงดลบันดาลให้ท่านมีชีวิตเจริญยิ่งขึ้นไปในพระธรรม อันพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงไว้ทั้งหมดทั้งมวล พร้อมทั้งสามารถดำเนินไปตามเส้นทางแห่งรอยพระบาทถึงที่สุดแห่งทุกข์ กล่าวคือ พระนิพพาน ได้โดยเร็ววันเทอญ.

โดย เทพธรรม [3 ก.ย. 2549 , 21:14:30 น.] ( IP = 58.9.138.233 : : )

สลักธรรม 9 ขออนุโมทนาบุญราศรี อีกทั้งกตเวทีธรรม ที่คุณธัญนันทน์ ได้กระทำแล้ว ขอจงเป็นอุปการะคุณต่อชีวิตตลอดกาลนานเทอญ.

โดย บุษกร เมธางกูร [5 ก.ย. 2549 , 07:33:05 น.] ( IP = 58.9.138.142 : : )

สลักธรรม 10

โดย ทับตะวัน [6 ก.ย. 2549 , 15:57:07 น.] ( IP = 58.9.137.173 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด