ความวิเวก

---

ความวิเวก ทุกวันนี้ปุถุชนเช่นเราส่วนใหญ่มักจะแสวงหาความสุขด้วยการเดินไปบนบันไดแห่งความทุกข์ คือเมื่อมีความทุกข์เกิดขึ้นไม่ว่าจะเป็นทางกายหรือทางใจ เราก็ต่างเร่งสำรวจตรวจตราแล้วหาวิธีการแก้ไขสอดคล้องกับความต้องการของกิเลสโดยเฉพาะความเป็นไปในเรื่องของโลกียสุข แล้วก็พอใจและเข้าใจว่า สิ่งนี้แหละคือความสุขที่ชีวิตต้องการ โดยหารู้ไม่ว่าการแสวงหาความสุขเช่นนั้นยิ่งทำให้ขาดความสงบสุขทางทวารต่างๆ เกิดความวุ่นวาย และการเพิ่มพูนความทุกข์ให้มากยิ่งขึ้นด้วยการไขว่คว้า เมื่อได้มาแล้วก็ต้องมีการประคองรักษา และมุ่งมั่นที่จะยึดถือไว้มิให้เสื่อมคลายไป การกระทำภายหลังการแสวงหาเหล่านี้จึงเป็นการพอกพูนทุกข์ทางใจโดยตรงเพราะมีความยึดมั่นไว้ ซึ่งต่างจากการแสวงหาอย่างมีเหตุผลตามหลักพระพุทธศาสนานั่นคือการแสวงหาความสุขที่ปราศจากโทษ ไม่สุดโต่งไปจนชิดขอบทางด้านกามสุขัลลิกายุโยค และไม่สุดโต่งไปจนชิดขอบทางด้านอัตถกิลมถานุโยค แต่เป็นการแสวงหาความสุขด้วยปัญญาคือมัชฌิมปฏิปทา ที่ป็นหนทางละกิเลสและสร้างความสุขโดยไม่เป็นทาสของกิเลสทั้งปวงด้วยการปล่อยวางจากการยึดถือ โดยปกติแล้วคนเรามักจะเคยชินอยู่กับอารมณ์อย่างใด จิตใจก็จะตกอยู่ในอารมณ์อย่างนั้น เช่นผู้ที่อยู่ในบ้านเรือนของตน มีความเข้าใจผิดว่า เป็นเรา เป็นของเรา ผู้ที่ชอบคลุกคลีด้วยหมู่คณะ มักชอบไปมาหาสู่กันทำเรื่องสนุกสนาน เพลิดเพลิน ส่วนผู้ที่มักโกรธ เมื่อประสบอารมณ์ที่ไม่พอใจย่อมแสดงออกด้วยการว่ากล่าวติเตียน หรือความฉุนเฉียวอย่างนี้เป็นต้น กิเลสทั้งหลายที่เกิดขึ้นก็เพราะอาศัยอารมณ์เหล่านั้น ฉะนั้น อุบายที่ดีที่จะเว้นจากอารมณ์เหล่านั้น ด้วยการปลีกตัวอยู่ในสถานที่สงบสงัด คือวิเวกเป็นอุบายที่จะละกิเลสได้ ซึ่งในชีวิตปกติของเรานั้นก็พอมีแนวทางของการแสวงหาความวิเวกกันได้อยู่บ้าง เช่น การหลีกเร้นออกจากความวุ่นวายอึกทึกไปท่องเที่ยวตามป่า ภูเขา ริมฝั่งแม่น้ำ ชายทะเล หรือสวนสาธารณะที่อยู่ไกลจากชุมชน ชีวิตก็จะได้พบกับความสงบจากความวุ่นวายที่ตนเองต้องการหลีกหนีในทันที แต่บางครั้งเมื่ออยู่คนเดียวหรืออยู่ในที่สงบสงัดแล้วก็มักจเกิดความรู้สึกเหงา ฟุ้งซ่าน คิดถึงเรื่องราวต่างๆที่ผ่านมาในอดีต หรืออาจจะวิตกไปถึงอนาคตบ้าง จึงไม่อาจสงบใจลงได้

โดย ศาลาธรรม [12 ก.ย. 2549 , 13:22:06 น.] ( IP = 203.172.117.70 : : )

สลักธรรม 1 คำว่า วิเวก พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแสดง มี ๓ อย่าง พร้อมด้วยอรรถาธิบายว่า กายวิเวก จิตวิเวก อุปธิวิเวก กายวิเวกเป็นไฉน ? ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ ย่อมส้องเสพเสนาสนะอันสงัด คือ ป่า โคนต้นไม้ ภูเขา ซอกเขา ถ้ำ ป่าช้า ป่าชัฎ ที่แจ้ง ลอมฟาง และเป็นผู้สงัดด้วยกายอยู่ คือ เดินผู้เดียว ยืนผู้เดียว นั่งผู้เดียว นอนผู้เดียว เข้าบ้านเพื่อบิณฑบาตผู้เดียว กลับผู้เดียว นั่งอยู่ในที่เร้นลับผู้เดียว อธิษฐานจงกรมผู้เดียว เป็นผู้เดียวเที่ยวอยู่ เปลี่ยนอิริยาบถ ประพฤติ รักษา เป็นไปให้เป็นไปนี้ชื่อว่า กายวิเวก จิตวิเวกเป็นไฉน ? เมื่อภิกษุนั้นเป็นผู้บรรลุฌานขั้นปฐมขึ้นไป มีจิตสงัดจากนิวรณ์ ไปจนถึงอากิญจัญญายตนสัญญา เมื่อภิกษุนั้นเป็นโสดาบันบุคคล มีจิตสงัดจากสักกายทิฎฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย และจากกิเลสอันตั้งอยู่ในเหล่าเดียวกันกับสักกายทิฏฐิเป็นต้นนั้น เมื่อภิกษุนั้นเป็นสกทาคามีบุคคล มีจิตสงัดจากกามราคสังโยชน์อย่างหยาบ ปฏิฆสังโยชน์อย่างหยาบ กามราคานุสัยอย่างหยาบ ปฏิฆานุสัยอย่างหยาบ และจากกิเลสที่ตั้งอยู่ในเหล่าเดียวกันกับกามราคสังโยชน์อย่างหยาบเป็นต้นนั้น เมื่อภิกษุนั้นเป็นอนาคามีบุคคล มีจิตสงัดจากกามราคสังโยชน์อย่างละเอียด ปฏิฆสังโยชน์อย่างละเอียด กามราคานุสัยอย่างละเอียด ปฏิฆานุสัยอย่างละเอียด และจากกิเลสที่ตั้งอยู่ในเหล่าเดียวกันกับกามราคสังโยชน์อย่างละเอียดเป็นต้นนั้น เมื่อภิกษุนั้นเป็นอรหันตบุคคล มีจิตสงัดจากรูปราคะ อรูปราคะ มานะ อุทธัจจะ อวิชชา มานานุสัย ภวราคานุสัย อวิชชานุสัย กิเลาที่ตั้งอยู่ในเหล่าเดียวกันกับรูปราคะเป็นต้นนั้น และจากสังารนิมิตทั้งปวงในภายนอก นี้ชื่อว่า จิตวิเวก อุปธิวิเวกเป็นไฉน ? กิเลสก็ดี ขันธ์ก็ดี อภิสังขารก็ดี เรียกว่า อุปธิ อมตะนิพพานเรียกว่า อุปธิวิเวก ได้แก่ธรรมเป็นที่ระงับสังขารทั้งปวง เป็นที่สละคืนอุปธิทั้งปวง เป็นที่สิ้นตัณหา เป็นที่สำรอก เป็นที่ดับ เป็นที่ออกไปจากตัณหาเป็นเครื่องร้อยรัดนี้ชื่อว่า อุปธิวิเวก นี่คือความวิเวก ๓ ประการอันเป็นหนทางแห่งความสุขในพระพุทธศาสนา

โดย ศาลาธรรม [12 ก.ย. 2549 , 13:24:11 น.] ( IP = 203.172.117.70 : : )

สลักธรรม 2 เป็นที่ยอมรับกันทั่วไปว่ากิจการธุระทุกอย่างสำเร็จได้ก็ด้วยนโยบายที่ดี ฉะนั้น การที่จะละกิเลสได้จำต้องอาศัยนโยบายที่ละเอียดสุขมยิ่งกว่านโยบายอื่นๆ จึงหวังชนะกิเลสได้เช่นกัน ดังนั้นวิเวกทั้ง ๓ กายวิเวกเป็นปัจจัยสำคัญเบื้องต้นของผู้แสวงหาสิ่งที่ประเสริฐ คือ พระนิพพาน เพื่อพ้นจากทุกข์ทั้งปวงในสังสารวัฏ และสิ่งสำคัญอีกประการหนึ่งที่จะช่วยส่งเสริมให้เกิดความสงบในชีวิตได้ง่ายๆ ก็คือ ศีล เพราะศีลเป็นการนำชีวิตสู่ความวิเวกจากอกุศลธรรมในเบื้องแรก เพราะศีลเป็นที่ประชุมแห่งการไม่ก้าวล่วง เป็นที่ประชุมแห่งเจตนาที่จะกำจัดธรรมอันน่าเกลียดทางกาย วาจา ให้สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้โดยไม่เกิดความกระทบกระทั่งกับใครให้ได้รับความเดือดร้อน ผู้ที่รักษาศีลจะเป็นผู้ที่คนรอบข้างเกรงใจและไม่มีใครเข้ามาวุ่นวายด้วยจึงเท่ากับเป็นการปูทางไปสู่ความวิเวกได้อย่างสะดวก และหากกล่าวในด้านวิปัสสนากรรมฐานแล้วศีลเป็นที่ประชุมแห่งสังวรความสำรวมไม่ก้าวล่วงไปในนิวรณ์ สังโยชน์ และกิเลสทั้งหลายในอินทรีย์ทั้ง ๖ คือ ตา หู จมูก ลิ้น กายและใจ ไม่ให้ความยินดียินร้ายครอบงำซึ่งนำไปสู่ความวิเวกขั้นสูงสุดได้ ความสำรวม หมายถึง ความมีสติสำรวมระวังไม่ให้ช่องให้โอกาสแก่ความชั่วที่จะเกิดขึ้น เมื่อมีอารมณ์ที่ไม่ดีผ่านเข้ามา ก็มีสติสำรวมระมัดระวัง ไม่ปล่อยให้อารมณ์นั้นเข้าสั่งสมในจิตใจ ด้วยการมีสติสัมปชัญญะพิจารณา และหมั่นฝึกฝนหัดกระทำอยู่เสมอ จนเคยชินเป็นนิสัย เหมือนกับการที่เรามีน้ำเก็บไว้ในบ้าน เมื่อเกิดไฟไหม้ที่ไหน เราก็ดับได้ทันที ความข่มใจนี่ก็เป็นเช่นเดียวกัน เราต้องสั่งสมอบรมให้เกิดขึ้นเป็นประจำเพื่อให้มีอารมณ์และจิตใจที่ดีไว้คอยกำกับอารมณ์ที่ไม่ดีให้ดับลงได้ทันที เมื่อความสำรวมเป็นไปด้วยดีแล้ว ความชั่วก็ไม่สามารถเข้าไปทำใจให้เสียหรือทำให้เสียใจได้ สมดังพระพุทธภาษิตที่ว่า จิตที่คุ้มครองดีแล้ว ย่อมนำความสุขมาให้ เพราะการที่ประพฤติอยู่อย่างสม่ำเสมอด้วยความสำรวม พร้อมการฝึกอินทรีย์ ย่อมทำให้บุคคลที่กระทำนั้นได้รับความสุข และไม่เดือดร้อนในภายหลัง

โดย ศาลาธรรม [12 ก.ย. 2549 , 13:24:58 น.] ( IP = 203.172.117.70 : : )

สลักธรรม 3 ขอบคุณมากค่ะ ที่ได้นำความรู้เรื่องความวิเวก ๓ ประการ มาให้อ่านค่ะ

โดย เซิ่น (เซิ่น) [12 ก.ย. 2549 , 20:56:19 น.] ( IP = 58.8.45.121 : : )

สลักธรรม 4 ขอบคุณมากครับ

โดย เทพธรรม (เทพธรรม) [13 ก.ย. 2549 , 07:50:19 น.] ( IP = 58.9.136.95 : : )

สลักธรรม 5 แนะนำกระทู้ การปฏิบัติวิปัสสนาเบื้องต้น การปฏิบัติวิปัสสนาเบื้องต้น ๑ การปฏิบัติวิปัสสนาเบื้องต้น ๒

โดย TaRa [13 ก.ย. 2549 , 10:06:51 น.] ( IP = 203.172.117.91 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด