ธรรมะเกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์อย่างไร

---

ปาฐกถา เรื่อง ธรรมะเกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์อย่างไร โดย ศาสตราจารย์ ยศ บุนนาค อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์ แสดงที่ศาลาโรงธรรม โพธิ์ลังกา วัดพระเชตุพนฯ พระนคร เมื่อวันอาทิตย์ที่ ๑๖ กรกฎคม ๒๕๑๐ ท่านสาธุชนที่เคารพ... วันนี้ผมรู้สึกมีเป็นเกียรติอย่างยิ่ง ในการที่ได้รับเชิญจากท่านประธานกรรมการมูลนิธิ ให้มาแสดงปาฐกถา แต่ท่านทั้งหลายก็คงทราบแล้วว่า เมื่อกี้นี้ผมถูกต่อว่าจากคุณบุญมีบอกว่า... คล้ายๆกับว่าผมเล่นตัวเหลือเกินกว่าจะมาได้ตั้งปี กว่า โดยที่ได้พยายามผัดผ่อนมา ... เรื่องนี้ไม่ใช้ว่าเล่นตัวหรอกครับเพราะรู้สึกว่าความรู้ทางวิทยาศาสตร์ก็มีไม่ค่อยเท่าไหร่ ยิ่งความรู้ทางอภิธรรมก็ยิ่งวัดไม่ได้เลย นี่พูดตามภาษาวิทยาศาสตร์ ความรู้ทางพุทธศาสนาก็มีน้อยเหลือเกิน เพียงแค่บวชพรรษาเดียว แล้วยังสนใจบ้าง ไม่สนใจบ้างเรื่อยๆมา จึงรู้สึกหนักใจเป็นอันมาก

โดย เทพธรรม [25 ก.ย. 2549 , 11:29:23 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 1 ฉะนั้น ที่ผัดผ่อนมาเป็นเวลาปีเศษนี้ ไม่ใช้เพราะเล่นตัวหรอกครับ เป็นเพราะว่ายังไม่อยากประจานตัวเองให้ถูกซักฟอกมากกว่า แต่วันนี้ก็รู้สึกว่าได้เตรียมมาด้วยความรู้อันเล็กน้อยพอจะพูดได้ จึงลองมาเสี่ยงเสียทีหนึ่ง มิฉะนั้นแล้วเกรงว่าจะถูกกล่าวหาไปกว่านั้นอีก ความรู้ทางพระพุทธศาสนาที่ผมได้เริ่มสนใจมา ออกน่าประหลาดอยู่สักหน่อย.. คือ ไปสนใจเอาตอนยังเป็นเด็กอยู่ คือประมาณ ๑๗–๑๘ ที่สนใจนั้นก็เพราะอะไร.. ไปเมืองนอกอายุมันก็ยังน้อย เรื่องพระพุทธศาสนาก็รู้แต่เพียงประวัติของพระพุทธเจ้าเท่านั้นเอง ไม่รู้เสียด้วยซ้ำว่าอะไรเป็นอะไร อย่างมากก็แค่เพียงสอบผ่าน ม.๘ ไปเท่านั้นเอง ทีนี้ไปถูกเพื่อนฝรั่งเขาถามว่า นับถือศาสนาอะไร ผมก็ตอบว่า...พระพุทธศาสนาไงล่ะ ... เขาถามว่าพระพุทธศาสนานี้พูดถึงเรื่องอะไร เลยจนมุม ไม่รู้ว่าพูดถึงเรื่องอะไรบ้าง ไม่รู้แม้แต่ว่าเป็นทางที่จะนำไปสู่ความพ้นทุกข์ จึงเกิดสนใจขึ้นมาก็ไปหาหนังสือตำราอ่าน เป็นตำราภาษาอังกฤษทั้งนั้นเลยทิ้งมันอยู่แค่นั้นเอง จนกระทั้งเมื่ออายุ ๔๐ กว่า ได้ไปบวช ตอนนั้นแหละได้เนื้อได้หนังเล็กน้อยว่า

โดย เทพธรรม (เทพธรรม) [25 ก.ย. 2549 , 11:32:07 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 2 พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาเกี่ยวกับอะไร ? ศึกษาธรรมะดีอย่างไร? จึงค่อยมีความรู้ขึ้นบ้างแต่ก็ไม่มากนัก จนกระทั้งไปถึงคราวหนึ่งเมื่อสึกออกมาแล้วได้อ่านตำราเพิ่มเติมขึ้น และได้มาฟังอาจารย์บุญมี เมธางกูร ท่านประธานนี้แหละครับ ก็เลยรู้สึกว่าคล้ายๆกันมากทีเดียวในระหว่างวิทยาศาสตร์และพุทธศาสนาจึงได้หวนคิดถึงคำของศาสตราจารย์ ซึ่งเป็นอาจารย์ของผมเองคนหนึ่ง ซึ่งท่านสนใจในพุทธศาสนามาก.. ท่านเคยคุยกับผมว่าเป็นพุทธศาสนิกชนก็ดีแล้ว เพราะว่าวิทยาศาสตร์นี่มีหลักการเดียวกันกับพุทธศาสนาเลยทีเดียว ตอนนั้นผมก็ไม่ได้สนใจอะไรต่อไปอีก เพราะตัวเองไม่รู้ว่าพระพุทธศาสนาเป็นอย่างไร. ทีนี้ก็มาถึงตอนเผลอตัวไปรับปากกับ..อาจารย์บุญมี เข้า เมื่อปีกว่ามานี้เอง..ว่าจะมาบรรยายให้ท่านสาธุชนทั้งหลายฟังบ้างในโอกาสอันสมควร จึงนึกได้ว่า..เห็นจะไม่ได้เรื่องแล้ว ความรู้ทางพระพุทธศาสนาก็กระท่อนกระแท่นเต็มที.. ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ก็ใช้ว่าดีเด่นเหลือเกินจนถึงกับมาบรรยายอะไรๆ ได้.. ก็เลยต้องรีบอ่านๆรวบรวมมาดู อาศัยภูมิเก่าบ้าง อาศัยผู้รู้บ้าง ก็พยายามทำดีที่สุดเท่าที่จะดีได้ ด้วยความสามารถที่มีอยู่อันจำกัดนี้ ก็เท่ากับมาคุยให้ท่านทั้งหลายฟังตามทัศนะของผมเท่านั้น.

โดย เทพธรรม (เทพธรรม) [25 ก.ย. 2549 , 11:32:50 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 3 เอาอย่างนี้ก็แล้วกันนะครับ เราจะพูดถึงวิทยาศาสตร์ให้หลักการของพระพุทธศาสนาอะไรบ้างที่เป็นหลักการใหญ่ๆ ซึ่งเป็นแก่นของวิทยาศาสตร์เลยทีเดียว ผมจะพยายามคุยให้ท่านฟังเท่าที่ความสามารถอันจำกัดนี้จะทำได้ หวังว่าคงจะเป็นประโยชน์บ้าง แต่ผมเชื่อว่าคงจะเป็นที่พอใจแก่ท่านประธานกรรมการเป็นอันมาก เพราะท่านพยายามที่จะสนับสนุนผมให้เป็นองค์ปาฐกอยู่นานแล้ว รู้สึกว่าท่านเชื่อมั่นในตัวผมอย่างมากมายเหลือเกิน จนผมรู้สึกกระดาก.. บางทีท่านก็บอกว่า เป็นตั้งอธิบดีกรมวิทยาศาสตร์ แบบนี้ต้องรู้วิทยาศาสตร์แน่ แต่โดยมากพวกนักวิทยาศาสตร์ที่เรียกตัวเองว่า เป็นนักวิทยาศาสตร์นี่ก็เหมือน.กับพุทธศาสนาแหละครับ คนที่เรียกตัวเองว่าพระอรหันต์ก็แบบเดียวกันกับวิทยาศาสตร์พูดว่าตัวเองเป็นนักวิทยาศาสตร์เหมือนกันครับ คือคนที่มีความเป็นพระอรหันต์แล้ว หรือปริญญาทางวิทยาศาสตร์แล้ว เขาก็ไม่เรียกตัวเองว่าเป็นนักวิทยาศาสตร์หรอก คนอื่นนั้นแหละเรียก

โดย เทพธรรม (เทพธรรม) [25 ก.ย. 2549 , 11:37:27 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 4 อาจารย์บุญมีท่านเรียกว่าอธิบดีกรมวิทยาศาสตร์ต้องเป็นนักวิทยาศาสตร์ชั้นยอด ไม่อย่างนั้นเป็นอธิบดีไม่ได้หรอก อาจารย์บุญมีอาจจะเข้าใจผิดก็ได้ และอาจผิดหลักพุทธศาสนาด้วย แล้วก็ผิดหลัดวิทยาศาสตร์ด้วย ที่เรียกผมโดยไม่มีข้อพิสูจน์.. เรียกตามที่เขาเรียกๆกันมา เล่ากันมา ผิดหลักความเชื่ออย่างหนึ่งของพระพุทธศาสนาเลยทีเดียว เอาละ ผมขอเข้าเรื่องเสียที ผมมีความรู้สึกว่าสำหรับหลักของวิทยาศาสตร์นั้น เราจะเห็นว่าตรงกับหลักการใหญ่ของพุทธศาสนาเลยทีเดียว วิทยาศาสตร์เป็นวิชาที่ศึกษาให้รู้ว่าอะไรเป็นอะไรโดยแท้จริงให้รู้ว่าธรรมชาติของสิ่งของนี่เป็นอะไรจนถึงแก่นสุดท้าย อันนี้แหละผมว่าตรงกับหลักของพระพุทธศาสนา แต่พุทธศาสนาไม่ใช้จะศึกษาเรื่องของแก่นแต่ละอย่างว่าอะไรเป็นอะไรเท่านั้น

โดย เทพธรรม (เทพธรรม) [25 ก.ย. 2549 , 11:38:35 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 5 ยังศึกษาไปถึงเรื่องจิตของมนุษย์อีกด้วย ทางวิทยาศาสตร์ศึกษามีวงจำกัดแต่เพียงว่า.. ของต่างๆ วัตถุต่างๆ ในธรรมชาติให้รู้จริงว่า อะไรเป็นอะไรเท่านั้น แต่พุทธศาสนาไปไกลกว่านั้นมากทั้งวัตถุ คือ..รูปธรรมถึงนามธรรม ...และต่อไปจนถึงท้ายที่สุด ดังนั้นหลักการซึ่งตรงกันมาก แต่วิทยาศาสตร์ไม่ลึกซึ้งไม่กว้างขวางเท่า ทางวิทยาศาสตร์ถือว่าก่อนที่จะเชื่ออะไร ก่อนที่จะถือเป็นทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ได้นั้น นักวิทยาศาสตร์หรือผู้ที่จะศึกษาทางวิทยาศาสตร์จำเป็นจะต้องศึกษาใคร่ครวญด้วยตนเอง ใคร่ครวญศึกษาด้วยตนเองเท่านั้นไม่พอ ต้องทดลองปฏิบัติด้วยตนเอง ถ้าผลปรากฏนั้นเป็นไปอย่างที่เขาพูดหรือตามหลักการที่เขาเชื่อกันจึงจะนับถือได้ จึงจะยอมยกย่องว่าเป็นของแท้ ของจริง นั่นตามหลักการวิทยาศาสตร์ เพราะฉะนั้น เราจะเห็นว่านักวิทยาศาสตร์นี่ไม่ค่อยจะเชื่ออะไรโดยไม่มีเหตุผล และจะเชื่ออะไร ไม่ใช่ว่าเพราะมีเหตุมีผลเท่านั้น ยังต้องทดลองปฏิบัติตามได้ด้วย และผลของการปฏิบัติตามนั้น จะต้องเป็นผลอย่างเดียวกันเสมอไปไม่ว่าที่ไหน คือ อย่างผมปฏิบัติได้ คนอื่นก็ต้องปฏิบัติได้ด้วยและผลที่ได้ ถ้าปฏิบัติอย่างเดียวกันจะต้องได้ผลเหมือนกันเสมอไปไม่มีพลาด หลักการอันนี้เป็นหลักการของวิทยาศาสตร์ เป็นหลักการใหญ่ทีเดียว

โดย เทพธรรม (เทพธรรม) [25 ก.ย. 2549 , 11:39:46 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 6 จะตามเขาไปเฉยๆไม่ได้ จะเชื่อเขาเพราะอาจารย์พูดไม่ได้ จะต้องลองปฏิบัติใคร่ครวญเหตุผลด้วยตนเอง ด้วยปัญญาของตนเอง ต้องทดลองปฏิบัติด้วยตนเองผลที่ได้...จะต้องเกิดขึ้นกับตนเอง แล้วจึงจะสมควรเชื่อตามเหตุผลของการปฏิบัติ และเหตุผลของทฤษฎีอันนั้น หลักการของพระพุทธเจ้า ผมเชื่อว่า..เท่าที่ผมมีความรู้น้อยๆนี้ ตรงกันใช่ไหมครับ ตรงกันจริงทีเดียว ว่าก่อนที่จะทำอะไรนั้นก็อย่าเพิ่งเชื่อ รับฟัง รับทราบ แล้วก็ใคร่ครวญดู แล้วก็ทดลองปฏิบัติดู แล้วผลที่ได้มาจะประจักษ์กับตนเองว่า อันนี้จริงหรือเปล่า ถ้าจริงแล้วจะนับถือหรือไม่นับถือนั้นอีกเรื่องหนึ่ง ฉะนั้น ผมจึงได้ว่าหลักการใหญ่ของพุทธศาสนานั้นตรงกับหลักการของวิทยาศาสตร์ที่ใช้กันอยู่อีกอย่างหนึ่ง ที่จะเห็นกันได้ง่ายๆทีเดียว ก็คือ ตัวพระพุทธเจ้าเองนั้นตามพุทธประวัติท่านที่อ่านมา จะเห็นได้ชัดว่า ถ้าเป็นสมัยนี้ซึ่งสมัยที่วิทยาศาสตร์กำลังขึ้นหน้าอยู่

โดย เทพธรรม (เทพธรรม) [25 ก.ย. 2549 , 11:40:25 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 7 พระองค์เป็นนักวิทยาศาสตร์ที่ยิ่งใหญ่ผู้ประเสริฐที่สุด เพราะว่าพระองค์ได้ปฏิบัติตามหลักการของวิทยาศาสตร์เรื่อยตลอดมา.. เริ่มต้นด้วยกำหนดเป้าหมาย แล้วก็ทดลองปฏิบัติดู โดยใช้วิธีของอาจารย์ต่างๆ ของศาสตราจารย์ต่างๆ ที่มีอยู่ขณะพุทธกาลนั้น เอามาลองปฏิบัติด้วยพระองค์เอง.. เราจะเห็นว่าทรงทำทุกสิ่งทุกอย่างบำเพ็ญทุกรกิริยา ลองตามวิธีของอาจารย์ หรือตามความรู้ที่มีอยู่ทุกอย่าง เมื่อผลที่ได้ไม่เป็นไปเพื่อความดับทุกข์พระองค์ก็ต้องหาวิธีอื่น และด้วยวิธีการนั้นเองที่ทำให้พระองค์ตรัสรู้ ดังนี้ จะเห็นได้ว่า พระองค์ท่านได้ทำทุกสิ่งทุกอย่างเหมือนกับนักวิทยาศาสตร์...สมัยนี้จะต้องทำทุกๆ ปัญหาไป ขั้นต้นก็ต้องกำหนดวัตถุประสงค์ ขั้นที่สองก็ดูว่า คนอื่น เขาทำอะไรแล้วบ้าง ขั้นที่สามอะไรที่เห็นว่าอาจจะเป็นไปได้ก็ลองปฏิบัติดู ถ้าวิธีทางต่างๆ วิธีดำเนินการต่างๆ ที่พร่ำสอนกันมาไม่ได้ผล เราก็ต้องหาวิธีใหม่ นี้เป็นหลักการของวิทยาศาสตร์ ดังนั้นพระพุทธองค์นั้น กระผมนึกว่าเป็นนักวิทยาศาสตร์ผู้ยิ่งใหญ่ที่ประเสริฐที่สุดในโลกได้

โดย เทพธรรม (เทพธรรม) [25 ก.ย. 2549 , 11:41:26 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 8 ทีนี้ปัญหาเมื่อกี้นี้เอง ที่ผมถามท่านประธานกรรมการมูลนิธิว่า.. นักวิทยาศาสตร์ที่มีเชื่อเสียงมีประวัตินานอย่างมากก็ประมาณ ๑,๐๐๐ ปีเศษๆ เท่านั้น และก็ไม่มีมากนัก พอจะนับตัวได้ และก็เป็นนักวิทยาศาสตร์ที่ไม่ค่อยเด่นอะไรนัก แต่พระพุทธเจ้าของเรานี้ตั้ง ๒๕๐๐ ปีกว่ามาแล้ว ท่านไปเอาหลักการของวิทยาศาสตร์มาจากไหน เมื่อกี้นี้อาจารย์บุญมีก็ตอบผมว่า ก็ท่านเป็นสัพพัญญูนี่ ท่านรู้แจ้งเห็นจริงนี่ ท่านตรัสรู้โดยพระองค์เองนี่ ถ้าเอาเวลาเข้ามาเปรียบเทียบกันเข้าแล้ว ก็พอจะเห็นได้ว่า วิทยาศาสตร์หรือนักวิทยาศาสตร์นี้ล้าหลังกว่าพระพุทธศาสนาและพระพุทธเจ้าตั้ง ๑,๐๐๐ กว่าปี เพราะว่า หลักการของพระพุทธศาสนาเอง . หลักการที่พระพุทธองค์ได้ปฏิบัติมานี้ เป็นหลักการที่นักวิทยาศาสตร์จำเป็นต้องใช้อยู่ทุกวัน.. ทุกเวลา.. ทุกวินาที และยังจะต้องใช้ตลอดไป โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย เทพธรรม (เทพธรรม) [25 ก.ย. 2549 , 11:42:40 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 9 เป็นเรื่องที่น่าสนใจและมีประโยชน์มากเลยครับ เพื่อความรู้ที่ถูกต้องตามหลักเหตุผล จะติดตามต่อไปครับผม ขอบคุณมากครับ

โดย ทับตะวัน (ทับตะวัน) [25 ก.ย. 2549 , 18:15:47 น.] ( IP = 58.9.140.88 : : )

สลักธรรม 10 เป็นเรื่องที่เป็นประโยชน์ค่ะ และหลายๆ คนมักจะสงสัยกัน จะได้หายสงสัยด้วยค่ะ ขอบพระคุณค่ะ

โดย เซิ่น (เซิ่น) [25 ก.ย. 2549 , 21:09:43 น.] ( IP = 58.8.47.114 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด