|
มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ |
|||||||||
| Moonlanithi |
Vipassana Meditation |
OnlineStudy thai english |
Article |
สำนักวิปัสสนา อ้อมน้อย |
กิจกรรม | About Us |
|
มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ |
|||||||||
| Moonlanithi |
Vipassana Meditation |
OnlineStudy thai english |
Article |
สำนักวิปัสสนา อ้อมน้อย |
กิจกรรม | About Us |
ปราชัยของพระเจ้าโกศล
เรื่อง ปราชัยของพระเจ้าโกศล
ชยํ เวรํ ปสวติ ทุกฺขํ เสติ ปราชิโต
อุปสนฺโต สุขํ เสติ หิตฺวา ชยปราชยํ.
ผู้ชนะย่อมก่อเวร ผู้แพ้ย่อมอยู่เป็นทุกข์,
ผู้สงบระงับ ละความชนะและความแพ้ได้แล้ว ย่อมอยู่เป็นสุข
พระเจ้าโกศลนั้นทรงอาศัยกาสิกคามรบอยู่กับพระเจ้าอชาตศัตรูผู้เป็นหลาน ซึ่งพระเจ้าอชาตศัตรูนั้นทำให้ พระเจ้าโกศลแพ้แล้ว ๓ ครั้ง
ในครั้งที่ ๓ ทรงดำริว่า "เราไม่อาจจะยังเด็กซึ่งมีปากยังไม่สิ้นกลิ่นน้ำนมให้แพ้ได้, ประโยชน์อะไรด้วยความเป็นอยู่ของเรา?" พระเจ้าโกศลจึงทรงตัดพระกระยาหาร แล้วเสด็จบรรทมบนพระแท่น ครั้งนั้น ความเป็นไปอันนั้นของ พระเจ้าโกศลกระฉ่อนไปทั่วพระนคร
ภิกษุทั้งหลายกราบทูลแด่พระตถาคตว่า "ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ได้ยินว่า พระราชาทรงอาศัยกาสิกคาม อันพระเจ้าอชาตศัตรูให้ทรงปราชัยแล้ว ๓ ครั้ง, บัดนี้ ท้าวเธอทรงปราชัยกลับมาแล้ว ทรงตัดพระกระยาหารแล้วเสด็จบรรทมบนพระแท่น ด้วยทรงดำริว่า เราไม่อาจจะยังเด็กซึ่งมีปากยังไม่สิ้นกลิ่นน้ำนมให้แพ้ได้, ประโยชน์อะไรด้วยความเป็นอยู่ของเรา?"
โดย TaRa [8 ต.ค. 2549 , 23:36:25 น.] ( IP = 58.9.91.240 : : )
[ 1 ] [ 2 ]
สลักธรรม 1พระศาสดาทรงสดับกถาของภิกษุเหล่านั้นแล้ว ตรัสว่า
"ภิกษุทั้งหลาย แม้ผู้ชนะย่อมก่อเวร ฝ่ายผู้แพ้ย่อมอยู่เป็นทุกข์เหมือนกัน"
ผู้ชนะผู้อื่น ย่อมกลับได้เวร
ผู้อันคนอื่นให้แพ้แล้ว ย่อมอยู่เป็นทุกข์
คือย่อมอยู่ลำบาก ในอิริยาบถทั้งปวงทีเดียว
ด้วยคิดว่า "ในกาลไรเล่าหนอ เราอาจเห็นหลังของปัจจามิตร?"
พระขีณาสพ ผู้มีกิเลสมีราคะเป็นต้น ในภายในสงบระงับ
ละความชนะและความแพ้ได้ ย่อมอยู่เป็นสุข
คือย่อมอยู่สบายแท้ในอิริยาบถทั้งปวง
(ตัดความจากคาถาธรรมบท)
โดย TaRa
สลักธรรม 2ขอบคุณมากครับที่นำธรรมบทมาให้อ่านครับ ผมพยายามอย่างยิ่งที่จะเข้าใจในภาษาที่ท่านได้ทรงปราศัยกัน ซึ่งยากไปนิด แต่จะพยายามทำความเข้าใจต่อไปครับ
เช่นท่อนที่ว่า.."ในกาลไรเล่าหนอ เราอาจเห็นหลังของปัจจามิตร?" ..ครับผมกำลังทำความเข้าใจอยู่ครับเพราะภาษาสูงจริงๆครับ และตรงที่ว่า..พระขีณาสพ ผู้มีกิเลสมีราคะเป็นต้น ในภายในสงบระงับ
คำว่าในภายในสงบระงับ ผมเองยังไม่เข้าใจเลยครับผม ถ้าอย่างไรช่วยขยายความด้วยนะครับผม.โดย เทพธรรม (เทพธรรม)
สลักธรรม 3
กราบขอบพระคุณท่านเทพธรรม ที่ติดตามมาอ่าน และแสดงความในใจโดยไม่ปิดบัง ก่อนอื่นต้องขอเรียนให้ทราบว่า แต่ละครั้งที่นำธรรมบทมาลงนั้น ก็ได้พยายามอ่านแล้วอ่านอีกเพื่อทำความเข้าใจกับภาษาและเนื้อความ เพราะไม่กล้าที่จะเปลี่ยนถ้อยคำโดยพละการด้วยสติปัญญาอันด้อยของตนเอง
มีบางเรื่องที่ตอนต้นอ่านเข้าใจดี และตอนท้ายเรื่องอ่านไม่เข้าใจก็ไม่กล้าที่จะนำมาลง
และมีหลายเรื่องที่ต้องอ่านพระสูตรที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนั้นเทียบเคียงกับภาษาของพระอรรถกถาจารย์ที่ท่านได้เขียนไว้
สำหรับคำที่ท่านเทพธรรมต้องการให้ขยายความนั้น ขอกราบเรียนให้ทราบด้วยสติปัญญาอันด้อยดังนี้ว่า
"ในกาลไรเล่าหนอ เราอาจเห็นหลังของปัจจามิตร?" ...ในความเข้าใจนั้นมีความหมายว่า มีชัยชนะในศัตรูที่มารุกราน
การที่ไม่ได้เห็นหลังของปัจจามิตรก็เพราะเป็นฝ่ายที่จะต้องหนีข้าศึกจึงได้แต่มุ่งหน้ากลับเข้าถิ่นฐาน การได้เห็นหลังของปัจจามิตรก็เพราะกำลังเป็นฝ่ายขับไล่ข้าศึกให้ออกไปจากถิ่นฐาน นั่นก็คือชัยชนะนั่นเอง
พระขีณาสพ ผู้มีกิเลสมีราคะเป็นต้นในภายในสงบระงับ ...ในความเข้าใจนั้นมีความหมายว่า พระอรหันต์ไม่มีแม้แต่กิเลสใดๆ แล้วทั้งสิ้น และสำหรับในธรรมบทนี้ท่านอาจหมายกล่าวถึงกองกิเลสอันเป็นรากเหง้าของอกุศลกรรมคือราคะ โทสะ โมหะ ในที่นี้ท่านจึงได้ใช้คำว่ามีราคะเป็นต้น และคำว่า..ภายในระงับ..แล้วก็คือไม่มีราคะเป็นต้นตั้งอยู่ภายในเป็นรากเหง้าของอกุศลแล้ว นั่นเอง
โดย TaRa
สลักธรรม 4
ในคราวที่เรียบเรียงเรื่อง ธัมมานุสติ นั้น ก็ได้มีความรู้สึกบางอย่างเกิดขึ้นในใจเกี่ยวกับการศึกษาพระสูตร ตลอดจนแนวทางการเผยแผ่พระศาสนาในสมัยนี้ ที่มุ่งไปที่วิธีการที่จะประชาสัมพันธ์หรือทำให้อยู่ในภาวะ.. อินเทรนด์ ... ซึ่งนับว่าเป็นแนวทางที่จะให้ผลดีแก่เยาวชนในสมัยนี้ไม่น้อยเลย
และเมื่อมาอ่านความคิดเห็นของท่านเทพธรรมแล้วก็อดให้หวนนึกถึงความรู้สึกนั้นอีกครั้งไม่ได้ ก่อนอื่นต้องขอเรียนให้ทุกท่านทราบว่า นี่เป็นเพียงความคิดเห็นส่วนตัว ไม่ได้มุ่งหมายที่จะตำหนิใครหรือวิธีการใดทั้งสิ้น เพราะเข้าใจในเจตนาที่ดีของผู้ที่ต้องการเผยแพร่พระพุทธศาสนาเพื่อให้ประโยชน์แก่ประชาชนทั่วไป และถ้อยคำความคิดเห็นของท่านเทพธรรมนั้นเป็นถ้อยคำที่ต่างจากบางคนที่เคยได้ยิน เพราะเป็นถ้อยคำที่อ่อนน้อมถ่อมตนและแสดงถึงความเคารพในพระธรรมอย่างยิ่ง จึงขอนำความคิดเห็นนั้นมาวางไว้ในกระทู้นี้เพื่อให้เป็นเรื่องเดียวกัน โดย ศาลาธรรม
สลักธรรม 5
ภาษากับยุคสมัย
พระธรรม คือคำสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นสัจจะธรรม คือความจริงที่ประเสริฐสุด ที่ทรงตรัสรู้ได้โดยพระองค์เอง แล้วทรงนำมาสั่งสอนทั้งแก่เทวดาและมนุษย์ ตลอดถึงสรรพสัตว์ทั้งหลาย ให้อยู่ร่วมกันโดยสันติภาพและสันติสุข มีจิตใจที่สะอาด สว่าง สงบ ร่มเย็น
หลักธรรมที่ทรงสั่งสอนนั้น มีมากมายหลายระดับ แยกแยะตามจริตของผู้ฟังและปฏิบัติ เป็นทางสายกลางที่เหมาะสมในทุกยุคทุกสมัย มีความสละสลวยงดงามทางภาษา ไพเราะในเบื้องต้น ท่ามกลาง และในที่สุด มีเหตุมีผล พิสูจน์ได้ทุกเวลา เพรียบพร้อมด้วยสาระ
ในระยะหลังนี้หากมีเวลาว่างก็จะนำพระสูตรมาอ่าน เมื่ออ่านไปแล้วก็ได้ความเข้าใจใหม่ๆ หลายประการ และก็พบว่า "พระสูตร" มีส่วนสนับสนุนให้ศึกษาพระอภิธรรมได้ดีขึ้นในหลายแง่มุม เพียงแต่ต้องใช้ความเพียรพยายามในการอ่านและทำความเข้าใจกับสำนวนภาษาที่ต่างยุคสมัยด้วยความไม่ท้อถอย เพื่อที่จะได้ซึมซับประโยชน์จากอ่านให้มากที่สุด
เคยฟังหลายๆ คนกล่าวถึงการอ่าน พระสูตรว่า "น่าเบื่อ" เพราะเยิ่นเย้อเนื้อหาไม่ทันสมัยและเข้าใจยากในศัพท์ภาษาที่กล่าว แล้วก็ชอบที่จะหาอะไรที่อ่านง่ายเป็นที่สบายแก่ระดับปัญญาของตนเอง โดยอาจประมาทไปในขณะที่กล่าวคำพูดหรือคำนึงว่า "พระสูตรนี้น่าเบื่อ " เพราะจะกลายเป็นคำพูดแห่งอกุศลจิตที่กล่าวตำหนิพระธรรมไปโดยไม่รู้ตัว
โดย ศาลาธรรม
สลักธรรม 6
เพราะตามความเป็นมาแล้วพระสูตรนั้นคือคำสอนที่เปี่ยมไปด้วยสาระประโยชน์ของพระบรมศาสดาพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ทรงสั่งสอนเวไนยสัตว์ให้รู้แจ้งในแต่ละคราวด้วยภาษาที่ไพเราะ ทรงสอนในสิ่งที่จำเป็นและเหมาะสมกับผู้ฟังแต่ละกลุ่ม ดังนั้น จึงได้มีพระสูตรหลายเรื่องที่ทรงสอนในธรรมหมวดเดียวกันแต่มีเรื่องราวและภาษาที่ต่างกันไป แต่ก็ล้วนเป็นการแสดงความจริงของธรรมชาติหรือสัจธรรมให้ศึกษาได้ตามกำลังสติปัญญา รวมทั้งชี้ให้เห็นแนวทางปฏิบัติที่เป็นผลดีแก่ชีวิตทั้งในกาลทั้งสาม คือ
ทิฏฐธัมมิกัตถะประโยชน์ คือ ประโยชน์ที่พึงจะได้ในอัตภาพนี้หรือในชาตินี้ เป็นสิ่งที่เกื้อกูลชีวิตเราในโลกปัจจุบัน โดยต้องอาศัยธรรม ๔ ประการ คือ อุฏฐานสัมปทา (ความขยันหาทรัพย์ด้วยอาชีพที่สุจริต )อารักขสัมปทา (การรักษาทรัพย์ที่หามาได้ )กัลยาณมิตตตา (ความเป็นผู้มีมิตรที่ดีงาม )สมชีวิตา (การเลี้ยงชีวิตตามสมควรแก่กำลังทรัพย์ที่หาได้)
สัมปรายิกัตถะประโยชน์ คือประโยชน์ในโลกหน้า เป็นการสร้างเสบียงชีวิต เพราะยังต้องเดินทางอีกไกลในชาติหน้า ในภพหน้า ในสังสารวัฏ โดยต้องอาศัยธรรม ๔ ประการ คือ สัทธาสัมปทา (ความถึงพร้อมด้วยความเชื่อตามหลักพระพุทธศาสนา) สีลสัมปทา (ความถึงพร้อมด้วยศีล) จาคสัมปทา (ความถึงพร้อมด้วยการเสียสละ)ปัญญาสัมปทา (ความถึงพร้อมด้วยปัญญา)
ปรมัตถประโยชน์ คือประโยชน์อย่างสูงสุด หมายถึงพระนิพพาน โดย ศาลาธรรม
สลักธรรม 7
และในการประชุมเพื่อสังคายนาพระไตรปิฎกครั้งแรกนั้นพระอรหันตสาวกผู้เปี่ยมด้วยปัญญาได้ถ่ายทอดเทศนาธรรมนี้ออกมาเป็นหมวดหมู่เพื่อให้ง่ายแก่การศึกษาของบุคคลในยุคสมัยนั้น ซึ่งท่านคงมิปรารถนาที่จะนำสิ่งอันน่าเบื่อมาประมวลไว้ในพระไตรปิฎกเป็นแน่ แต่อาจเป็นเพราะเวลาและสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนไปทำให้ภาษากับเนื้อหาในพระสูตรไม่สามารถทำให้มนุษย์ในสมัยต่อๆ มาเข้าถึงสาระธรรมได้
แม้จะมีการสังคายนาอยู่หลายๆ ครั้ง เพื่อตรวจสอบหลักธรรมมิให้ขาดตกบกพร่องและปรับปรุงภาษาให้สมสมัยขึ้นบ้าง แต่ก็ยังไม่อาจทำให้หลายคนชื่นชอบการอ่านพระสูตรได้ แต่ถ้าหากเปลี่ยนไปอ่านพระอภิธรรมก็อาจมีความเข้าใจได้ดีและแตกฉานมากกว่า เพราะถูกกับจริตที่อบรมสั่งสมมา
ในสมัยนี้มีการปรับปรุงการเผยแผ่คำสอนให้ทันสมัยโดยผ่านการใช้สื่อต่างๆ เพื่อสร้างสรรค์ให้กระชับสั้น และให้เข้าถึงกลุ่มผู้ฟังผู้อ่าน ซึ่งก็เป็นวิธีการที่ดีที่ทำให้เข้าใจง่าย เหมาะสำหรับผู้ที่มีความพากเพียรน้อย หรือมีเวลาในการค้นคว้าทำความเข้าใจเพียงเล็กน้อย แต่ก็อาจมีข้อเสียตรงที่สาระสำคัญอันจะต่อเติมปัญญาไปในหลักธรรมบางอย่างต้องถูกตัดทิ้งไปหรือไม่นำมากล่าวถึง หรือตัดทอนสภาพบรรยากาศในสมัยพุทธกาลที่กล่าวถึงวิถีชีวิต ขนบธรรมเนียมของพระอริยะ และจริยาวัตรอันงดงามของพระบรมศาสดาที่มีต่อภิกษุและพุทธศาสนิกชน แม้กระทั่งเดียรถีร์ อันเป็นคุณประโยชน์อย่างหนึ่งที่ปรากฏในพระสูตรนั้นๆ
โดย ศาลาธรรม
สลักธรรม 8
ในสมัยหลังๆ นี้มีผู้นิยมนำพระสูตรหรือชาดกมาสรุปเป็นเรื่องสั้นๆ ที่อ่านง่าย และแถมข้อคิดที่ได้จากเรื่องราวนั้นไว้ให้ด้วย ซึ่งก็เป็นเรื่องที่ดีและบางทีถ้ามีผู้อ่านที่รู้จักคิดก็อาจได้ข้อคิดที่มากกว่านั้นและต่างมุมกันไป แต่ถ้าผู้อ่านที่ไม่ชอบคิดหรือคิดเองไม่เป็นก็จะได้เพียงสิ่งที่เขาป้อนมาให้ แต่ก็นับว่าเป็นเรื่องที่สะดวกไม่น้อย
ต่อไปในอนาคตหากพุทธศาสนิกชนเคยชินกับเรื่องง่ายและสะดวกเหมือนอาหารสำเร็จรูปเหล่านี้ ก็คงจะมีผู้ผลิตสื่อการสอนในลักษณะนี้ออกมาอย่างมากมายเพื่อให้ถูกใจผู้บริโภค ซึ่งก็เป็นเรื่องที่ดีต่อสภาพบุคคลตามยุคสมัย
แต่ก็มีข้อน่าเป็นห่วงอยู่เหมือนกันในเรื่องของการกลั่นกรองและตรวจสอบเนื้อหาที่ถูกประยุกต์เปลี่ยนไป รวมทั้งเงื่อนไขที่ว่าเมื่อทอดระยะเวลายาวนานเข้าพระไตรปิฎกต้นฉบับอาจกลายเป็นสิ่งที่ไม่มีฆราวาสสนใจในฐานะหนังสือสำคัญที่ควรศึกษา
และเมื่อมองถึงรูปการณ์นี้แล้วก็ทำให้ไม่แปลกใจเลยว่า ทำไมตามคำทำนายนั้นคัมภีร์สำคัญในพระอภิธรรมปิฎกจะเลือนหายไปก่อน เพราะคนทั่วไปไม่ค่อยชอบเรื่องที่เข้าใจยากและต้องใช้ความสามารถในการขบคิดนั่นเอง
โดย ศาลาธรรม
สลักธรรม 9ขอบพระคุณมากครับ ที่ช่วยมาขยายความให้ชัดเจน พร้อมทั้งยกข้อธรรมอันเป็นประโยชน์มาให้อ่านเพื่อคิด พิจารณาถึงธรรมต่างๆ ที่มีมาในอดีตสมัย คำที่ดูว่ายากในสมัยนี้ แม้กระทั่งพระพุทธพจน์ ที่เข้าใจว่าทั้งยากและสลับซับซ้อนในสมัยนี้ แต่กลับเป็นการง่ายต่อการทำความเข้าใจและเป็นผลต่อการบรรลุธรรมขั้นสูง ในอดีตสมัย
ด้วยเพราะบุญบารมีธรรม ที่แตกต่างกันมาก ชนต้นกัปป์ และมิหน่ำซ้ำยังเป็นผู้ได้เข้ามาในสายธารแห่งพระมหากรุณาด้วยแล้ว ย่อมบ่งบอกให้เห็นชัดถึงการสร้างสมบารมีมามากมาย ซึ่งง่ายต่อการเรียนรู้และปฏิบัตินั่นเอง
ต่อเมื่อกาลเวลาได้ล่วงเลยมาจนพุทธศักราชนี้แล้ว ชนต้นกัปป์เหล่านั้น ท่านก็บรรลุธรรมสำเร็จกิจ หมดการเกิดไปตามทางที่องค์พระตถาคตเจ้าท่านโปรด จะเหลือก็แต่ผู้ที่กำลังเดินทาง ซึ่งมีถูกบ้างผิดบ้าง เพราะอำนาจบารมีที่พรั่งพร้อมร่วมสมัยนั้นน้อยมาก จะมีก็ไม่เท่าอดีตก็ว่าได้ จึงต่างต้องอาศัยตำราเป็นเค้าทางแห่งธรรมนั่นเอง
และด้วยเหตุที่ต่างได้เวียนว่ายตายเกิดกันมาแล้วนับภพนับชาติไม่ถ้วนนี่แหละ ทำให้ความคุ้นในอารมณ์ที่มีกิเลสหนุนหลัง มีอวิชชาปิดบังความสว่างแห่งธรรมมากขึ้นๆ จึงทำให้ความคิดความเห็นเป็นไปตามความเข้าใจตนกันมากมาย
จึงทำให้ชีวิตเราท่าน มีความรู้ต่างระดับกันออกไปตามจริตของตนๆ มีความยากง่ายในการเรียนต่างกันออกไป
แต่ทว่าตราบใดที่ยังไม่หมดศรัทธาและความเพียร ที่จะรู้ในธรรมที่พระองค์ทรงตรัสรู้ไว้แล้วละก็ ความยากนั้นๆก็คงไม่เป็นอุปสรรคสำคัญอะไรถ้าใจมั่นคงนะครับ
ผมขอร่วมแสดงความคิดเห็นไว้ด้วยนะครับ. ขอบพระคุณอีกครั้งครับ ที่นำเรื่องราวที่เป็นแง่คิดต่อชีวิตเพื่อความเจริญมาฝากครับ.
โดย เทพธรรม
สลักธรรม 10ขอบพระคุณนะคะที่นำประโยชน์มาฝาก
แม้ว่าจะเข้าใจไม่ได้ทั้งหมด แต่ก็พยายามจะทำความเข้าใจตาม
ทำให้นึกถึงการศึกษาธรรม
แม้ว่าจะชอบในเนื้อความที่เข้าใจง่ายก็ตาม
แต่ก็มีคำของอาจารย์บางท่านได้กล่าวว่า
การได้รักษาภาษาอันคงเดิมไว้ เท่ากับรักษาพุทธพจน์ให้คงไว้
การเข้าใจในเหตุเช่นนี้จึงเป็นเหตุให้พยายามที่จะดำรงไว้
เพราะการเปลี่ยนแปลง ก็ย่อมเปลี่ยนแปลงไปเรื่อยๆ
ภาษาที่ไพเราะก็หายไป
ซึ่งก็น่าเสียดายที่ไม่มีโอกาสถามถึงความรู้สึกของท่านพระครูท่านหนึ่ง
ที่ท่านดำรงไว้ซึ่งพุทธพจน์อยู่เสมอโดย น้องอุ๊ (asomsopon) [ 1 ] [ 2 ]
ขอเชิญแสดงความคิดเห็น คำเตือน
- การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
- การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
- หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด
ผู้ช่วยเหลือ-แหล่งข้อมูล |
[ คีตธรรม ] [ ตารางสี ] [ ค้นหาเพลง ] |
ลานภาพ |
ค้นหา |
สร้างสรรค์โดย |
