สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา เล่ม ๒ (๘)

---

สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา เล่ม ๒ (๘) โดย ท่านอาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา วิการรูป ๓ สรรพสิ่งทั้งหลาย เมื่อมีโอกาสก็อาจถูกอำนาจของสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่สามารถมาทำให้เคลื่อนไหวไปมาได้ แต่เมื่อแยกถึงสาเหตุที่ทำให้สรรพสิ่งต่าง ๆ เคลื่อนไหวไปมาได้แล้ว ก็มี ๒ ประการ คือ ๑.การเคลื่อนไหวที่เกิดขึ้นมาแล้วมิได้มีความหมายแต่ประการใด สักแต่ว่าเป็นไป ผู้ใดที่ได้พบเห็นแล้วมิได้เข้าใจความหมายใดเลย เช่น ลมพัด ใบไม้ไหว เป็นต้น ๒.การเคลื่อนไหวที่เมื่อเกิดขึ้นมาแล้วมีความหมายต่อผู้พบเห็น ทำให้ผู้พบเห็นบังเกิดความเข้าใจ การเคลื่อนไหวนี้เรียกว่า วิญญัตติรูป วิญญัตติรูปนี้แบ่งออกเป็น ๒ อย่าง คือ ก.กายวิญญัตติรูป ได้แก่อาการพิเศษที่เกิดจากการเคลื่อนไหวกาย เช่นการกวักมือ พยักหน้า สั่นศีรษะ เป็นต้น ข.วจีวิญญัตติรูป ได้แก่อาการที่ทำเสียงพูดให้เกิดเป็นความหมายขึ้น เช่น การกล่าวถ้อยคำต่าง ๆ หรือเปล่งเสียงต่าง ๆ ออกมา

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [11 ต.ค. 2549 , 08:44:04 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 1 การเคลื่อนไหวของกายกับของวาจาทั้ง ๒ อย่างนี้ จะเกิดได้กับสิ่งที่มีชีวิตเท่านั้น เช่น คน และสัตว์ เป็นต้น สิ่งที่ไม่มีชีวิตจะมีวิญญัตติรูปขึ้นมาไม่ได้ (เคลื่อนไหวโดยมิได้มีความมุ่งหมาย)แต่คนหรือสัตว์เคลื่อนไหวกายก็ดี เคลื่อนไหววาจาก็ดี ย่อมจะต้องอาศัยเหตุมาร่วมประชุมกัน แล้วก็จะต้องมีจิตสั่ง หรือมีเจตนาว่า จะแสดงออกทางกายมีการกวักมือ หรือจะแสดงออกทางวาจาให้เข้าใจเรื่องราว เป็นต้น การแสดงออกทางกายก็ดี การแสดงออกทางวาจาก็ดี ก็จะต้องอาศัยเหตุมาประชุมกัน จะต้องอาศัยเจตนาเข้าร่วมการงานด้วย ดังนั้น จึงเห็นได้ว่า เจตนาที่จะแสดงออกทางกายและทางวาจานั้นเป็นตัวการ หรือเป็นตัวหัวหน้าสำคัญที่ทำให้รูปกายเคลื่อนไหว ที่ทำให้เกิดเป็นรูปคือ เสียงต่าง ๆ อันมีความหมาย แน่นอนทีเดียว จิตใจนั้นย่อมจะทำให้รูปทางกาย และรูปทางวาจาเกิดขึ้นมาได้ แต่รูปที่แสดงออกทางกายและทางวาจานั้นหาได้เหมือนกันทุก ๆ ครั้งไม่ เพราะว่า รูปที่แสดงออกทางกายและทางวาจานั้น บางทีก็เกิดขึ้นพร้อมกับความเหมาะ ความไม่ควร และขาดความนิ่มนวล แล้วมีแต่ความหยาบกระด้าง การเกิดขึ้นทั้งนี้ก็แล้วแต่ว่าจะมีสาเหตุอะไรมาทำให้เกิดความหยาบกระด้างไม่นิ่มนวล เช่นเกิดจากความโกรธเป็นต้น บุคคลที่กำลังโกรธอยู่แล้ว การแสดงกิริยาวาจาจะให้เบาให้อ่อน ให้เหมาะสมกระไรได้

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [11 ต.ค. 2549 , 08:45:24 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 2 อาการที่แสดงออกทางกายและทางวาจาดังกล่าวนี้ ในปรมัตถทีปนีฎีกาแสดงไว้ดังนี้ วิเสสา อาการา วิการา ฯ อาการพิเศษของรูปเรียกว่า วิการรูป วจนัตถะนี้ย่อมแสดงให้เห็นได้ว่า วิการรูปนั้นมิได้มีรูปโดยเฉพาะ แต่เป็นอาการพิเศษที่เกิดขึ้นมาจากรูปอีกทีหนึ่ง วิการรูปมี ๓ ได้แก่ ๑. รูปลหุตา "ลหุโน ภาโว = ลหุตา" อาการที่เบาชื่อว่า ลหุตา ๒. รูปมุทุตา "มทุโน ภาโว = มุทุตา"อาการที่อ่อนชื่อว่า มุทุตา ๓. รูปกมฺมญฺญตา "กมฺมนิ สาธุ = กมฺมญฺญํ"ความควรในการงานชื่อว่า กัมมัญญะ

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [11 ต.ค. 2549 , 08:56:46 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 3 ลหุตารูป ลหุภาโว ลหุตา นาม ภาวะแห่งความเบาของรูป มีนามว่า ลหุตารูป (อัฎฐสาลินี) คำว่ารูปที่เบานั้นมิได้หมายความว่า รูปที่มีน้ำหนักเบาเช่นเดียวกับการชั่งน้ำหนักของสิ่งของต่าง ๆ แต่หมายถึงการแสดงออกของรูปนั้นมีความเบาบังเกิดความสะดวกสบาย รูปอันแสดงออกซึ่งความเบาหรือความหนักนั้น จำจะต้องพิจารณากันด้วยปัจจัย ๒ ประการ คือ ๑.วิรุทฺธแสดงอาการที่ไม่ปกติ ๒.สปฺปาย แสดงอาการที่เป็นปกติ

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [11 ต.ค. 2549 , 08:57:32 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 4 ธรรมดาของสัตว์ทั้งหลาย ร่างกายย่อมจะมีธาตุ ดิน, น้ำ, ไฟ, ลม อันเป็นส่วนประกอบที่เป็นหลัก แต่ในธาตุทั้ง ๔ นี้เอง เป็นมิตรกันก็มี เป็นศัตรูกันก็มี เช่น ธาตุดินกับธาตุน้ำต่างก็เป็นมิตรซึ่งกันและกัน และได้ชื่อว่า เป็นครุธาตุ ธาตุหนัก ส่วนธาตุไฟกับธาตุลมนั้น ก็เป็นมิตรกัน และได้ชื่อว่าเป็นลหุธาตุ ธาตุเบา อย่างไรก็ดี ธาตุดินธาตุน้ำ กับธาตุลมธาตุไฟก็ย่อมจะเป็นศัตรูกัน แต่เมื่อธาตุทั้ง ๔ นี้ มาประชุมกันเป็นปกติ มีการสมดุลย์กันดี การงานก็เป็นไปสะดวกสบายจะหายไปจากความหนัก สำหรับคนที่ไม่สบาย คนที่มีความเบื่อหน่ายต่อการงานนั้น ภาวะแห่งความเบาของรูปก็จะหายไป ความหนักอันเกิดจากครุธาตุก็จะแสดงออกมา นอกจากนี้ อำนาจของจิตที่แสดงออกมาทางรูปก็มีความสามารถทำให้รูปที่แสดงออกในอิริยาบถใหญ่น้อยนั้นเป็นที่เบาสบาย ไม่เป็นที่ขัดข้องประการใด เช่นในการปฏิบัติกัมมัฎฐานที่ได้รับผลดี เป็นต้น ลหุตารูปนั้นมีลักขณาทิจตุกะดังต่อไปนี้ วทนฺธตา ลกฺขณา มีความเบา เป็นลักษณะ รูปานํ ครุภาววิโนทน รสา มีการทำลายความหนักของรูป เป็นกิจ ลหุตาปริวตฺติตา ปฎฺจุปฏฺฐานา มีการทำให้ว่องไว เป็นผล ลหุรูป ปทฏฺฐานา มีรูปที่เบา เป็นเหตุใกล้

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [11 ต.ค. 2549 , 08:58:19 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 5 มุทุตารูป มุทุภาโว มุทุตา นาม ภาวะแห่งความอ่อนของรูป มีนามว่า มุทุตารูป (อัฎฐสาลินี) รูปที่ว่าอ่อนนั้น มิได้หมายถึงรูปที่จับต้องแล้วอ่อนนิ่ม หรือไม่ใช่อ่อนแอ หากแต่หมายถึงโอนอ่อน เช่นรูปที่ร่างกายมีธาตุทั้ง ๔ สมดุลย์ หรือมีจิตเป็นกุศล หรือปฏิบัติกัมมัฎฐานได้รับผลดี กิริยาอาการของรูปเหล่านั้นก็เป็นไปสะดวกสบาย โอนอ่อนไปได้คล่องแคล่วไม่หยาบกระด้าง มุทุตารูปมีลักขณาทิจตุกะดังต่อไปนี้ อถทฺธตา ลกฺขณา มีความอ่อน เป็นลักษณะ รูปานํ ตทฺธวิโนทน รสา มีการทำลายความกระด้างของรูป เป็นกิจ สพฺพกฺริยาสุ อวิโรธตา ปจฺจุปฏฺฐานา มีการไม่ขัดแย้งต่อกิจทั่วไป เป็นผล มุทุรูป ปทฎฺฐานา มีรูปที่อ่อน เป็นเหตุใกล้

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [11 ต.ค. 2549 , 08:59:25 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 6 กัมมัญญตารูป กมฺมญฺญภาโว กมฺมญฺญตา นาม ภาวะแห่งการควรของรูป มีนามว่า กัมมัญญตา (อัฎฐสาลินี) รูปที่ว่าควรนั้น หมายถึงความเหมาะสม เช่นในอิริยาบถต่าง ๆ มีก้าวเท้าเดิน เป็นต้น ถ้าหากธาตุทั้งหลายในร่างกายมีความสมบูรณ์ และจิตใจก็เป็นปกติ หรือการปฏิบัติกัมมัฎฐานได้รับผลดี รูปที่แสดงออกนั้นก็ไม่กระด้าง ย่อมจะเป็นไปอย่างเหมาะสม จึงเรียกว่า เหมาะเจาะหรือควร ลักขณาทิจตุกะของกัมมัญญตาดังต่อไปนี้ กมฺมญฺญภาว ลกฺขณา มีการควร เป็นลักษณะ อกมฺมญฺญตา วิโนทนํ รสา มีการทำลายการไม่ควร เป็นกิจ อทุพฺพลภาว ปจฺจุปฎฺฐานา มีการทรงไว้ซึ่งพลัง เป็นผล กมฺมญฺญรูป ปทฎฺฐานา มีรูปที่ควร เป็นเหตุใกล้ วิญญัตติรูป ๒ ที่ได้แสดงไปแล้ว ก็นับเข้าในวิการรูปเหมือนกัน ฉะนั้น ในที่บางแห่งจึงแสดงวิการรูปเป็น ๕ เพราะวิการรูปมี ๓ แล้ว รวมวิญญัตติรูป ๒ เข้าไปด้วย สำหรับวิการรูป ๓ คือ รูปลหุตา มุทุตา กัมมัญญตา เมื่อจะเกิดขึ้นก็ย่อมจะเกิดขึ้นพร้อมกัน จะสังเกตุเห็นได้ในอิริยาบถน้อยใหญ่จากคนที่มีจิตเป็นกุศล เช่นจะไปใส่บาตรพระ ก็ย่อมจะมีอิริยาบถนุ่มนวลสะดวกสบายเรียบร้อยกว่าคนที่กำลังมีความโกรธซึ่งย่อมจะมีอิริยาบถแข็งหรือหยาบกระด้าง เป็นต้น และรูปทั้ง ๓ นี้จะเกิดกับสิ่งที่มีชีวิตเท่านั้น โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [11 ต.ค. 2549 , 09:00:59 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 7 กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์อย่างสูงครับ ในการอธิบายเรื่องรูปมาโดยต่อเนื่องถึงวันนี้ ทำให้รู้สึกไปถึง กรทู้ที่คุณวยุรี นำมาลงเรื่อง ๏ จากพ่อ เพื่อลูก ๏ นะครับ นึกไปถึงรูปที่ควรแก่การงานได้ชัดครับ และยังได้เข้าใจถึงความสัมพันกันระหว่างรูปต่างๆเป็นอย่างดีมากเลยครับผม.

โดย เทพธรรม (เทพธรรม) [11 ต.ค. 2549 , 09:25:27 น.] ( IP = 58.9.143.188 : : )

สลักธรรม 8 กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ค่ะ

โดย เซิ่น (เซิ่น) [11 ต.ค. 2549 , 17:23:56 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 9 กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ค่ะ การศึกษาเรื่องรูปยิ่งศึกษายิ่งเห็นลวดลายของชีวิตมากขึ้นค่ะ ความสัมพันธ์ระหว่างจิต และกาย ย่อมเกี่ยวข้องกัน ยิ่งลักษณะของการกระทำย่อมบ่งบอกถึงสภาวะของจิตได้อย่างชัดเจนขึ้น แต่ไม่นับจิตของนักแสดงนะคะ อันนี้ปรุงแต่งเพื่อการแสดง

โดย น้องอุ๊ (asomsopon) [11 ต.ค. 2549 , 21:08:05 น.] ( IP = 61.47.103.119 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด