สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา เล่ม ๒ (๑๒)

---

สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา เล่ม ๒ (๑๒) โดย ท่านอาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา อนิจจตารูป อนิจฺจานํ ภาโว = อนิจฺจตา = ภาวะแห่งความดับของนิปผันนรูป ชื่อว่า อนิจจตา อนิจจตารูปนั้น หมายเอาในขณะดับของรูปนั่นเอง ซึ่งก็ได้แก่ขณะที่ ๕๑ ของจิต คำว่า ชรตารูป และอนิจจตารูป ทั้ง ๒ นี้ ตั้งหรือปรากฏอยู่ในนิปผันนรูป อันเริ่มต้นขึ้นตั้งแต่ปฏิสนธิขณะจนกระทั่งสัตว์นั้นได้สิ้นใจ ซึ่งหมายความว่ามีความเกิดขึ้น ตั้งอยู่ แล้วก็เสื่อมสลายไปตลอดเวลาจนกว่าสัตว์นั้นจะสิ้นอายุ คือตายลงไป แต่อย่างไรก็ดี อนิจจตา มิใช่หมายถึงวาระสุดท้าย อันได้แก่ความตายของสัตว์ทั้งหลายแต่อย่างเดียวเท่านั้น เพราะว่า ความดับของรูป (นิปผันนรูป) ย่อมจะเกิดขึ้นทุกๆ ขณะของจิต ไม่ขาดสายเหมือนน้ำที่ไหลอยู่ในลำธาร

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [17 ต.ค. 2549 , 09:37:20 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 1 ลักขณะรูป ๔ ที่ได้กล่าวมาแล้ว เป็นการแสดงโดยปรมัตถนัย เรียกว่า ปรมัตถ์ชาติ ชรา มรณะ ส่วนชาติ ชรา มรณะ ที่แสดงอยู่ในพระสุตตันตปิฎกนั้น เป็นสมมุติชาติ ชรา มรณะ ซึ่งได้แก่สัตว์ทั้งหลายที่อยู่ในครรภ์ของมารดา เรียกว่า ชาติ ในขณะตายนั้นเรียกว่ามรณะ แต่ในระหว่างเกิดอยู่ในครรภ์ของมารดากับความตาย เรียกว่า ชรา คำว่า มรณะ หรืออนิจจตารูปนั้น ในอรรถสาลินีได้แสดงเอาไว้ว่า ตสฺส ภาโว อนิจฺจตา = ภาวะแห่งการแตกดับของรูป เรียกว่าอนิจจตา การเรียกชื่อนั้น ก็เรียกกันไปต่างๆ แล้วแต่โวหาร เรียก มรณะ อนิจจตา หรือบางทีก็เรียกว่า ภังคะ ซึ่งแปลว่าความดับ เรียกตามโวหารหรือตามอัชฌาสัยของบุคคลแท้จริงก็ได้แก่ความแตกดับ ความไม่เที่ยงนั่นเอง

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [17 ต.ค. 2549 , 09:38:57 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 2 มรณะแบ่งออกเป็น ๔ ประการ คือ ๑. ชีวิตินฺทริยุปจฺเฉทมรณ การดับของชีวิตินทรีย์ ๒. สมุจฺเฉทมรณ การดับกิเลสของพระอรหันต์ ๓. ขณิกมรณ การดับของสังขารรูปนาม ๔. สมมติมรณ การดับด้วยสมมติโวหาร ชีวิตินฺทริยุปจฺเฉทมรณ จำแนกออกเป็น ๔ ประการ คือ ๑. อายุกฺขย การดับเพราะสิ้นอายุ ๒. กมฺมกฺขย การดับเพราะสิ้นกรรม ๓. อุภยกฺขย การดับเพราะสิ้นทั้งอายุและกรรม ๔. อุปจฺเฉทก การดับเพราะอุบัติเหตุ

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [17 ต.ค. 2549 , 09:39:36 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 3 ได้แสดงมาแล้วว่า ความชรานี้มี ๒ อย่าง คือ ปริจฺฉินฺนชรา กับปากฏชรา ปริจฺฉินฺนชรา อันได้แก่ความชราที่ไม่ปรากฏ เช่นตั้งแต่ออกจากครรภ์ของมารดา แล้วก็เจริญเติบโตขึ้นจนเป็นหนุ่มเป็นสาว เป็นความปรากฏไม่ชัดเจน แต่เมื่อสู่ความชราลำดับที่ ๒ คือปากฏชรา ซึ่งเป็นความชราที่ปรากฏชัดเจน เพราะเกิดขึ้นต่อหน้า คือจากวัยหนุ่มสาวแล้ว ก็เข้ามาสู่วัยที่ชรา มีผมหงอก ฟันหัก ผิวหนังเหี่ยวย่น เป็นต้น แม้รูปที่เรียกชื่อว่า อนินทริยพัทธ อันเป็นรูปที่มิได้มีชีวิตจิตใจ มีบ้านเรือน ต้นไม้ ภูเขา น้ำหรือแผ่นดิน หรือวัตถุต่างๆ ทุกอย่าง ก็หาได้หนีความชราพ้นไปไม่ ก็ได้ถูกความชราเข้าครอบงำอยู่เหมือนกัน และก็เป็นความชราทั้ง ๒ ประการดังที่ได้กล่าวมาแล้วนั่นเอง คือปฏิจฉันนชรากับปากฏชรา ความชราที่ไม่ปรากฏชัดเจนก็เช่น แผ่นดิน ภูเขา น้ำ หรือเป็นข้าวของต่างๆ มีทองหรือเพชรนิลจินดา แต่ชราที่รู้ได้ง่าย ก็เช่นต้นไม้ บ้านเรือน เป็นต้น

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [17 ต.ค. 2549 , 09:40:37 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 4 การศึกษาเรื่องชรากับมรณะนั้น นอกจากจะได้ความรู้ในธรรมชาติชีวิต และธรรมชาติที่ไม่เกี่ยวกับชีวิตแล้ว ก็จะทำให้เกิดความมีปัญญา ไม่หลงไหลเข้าไปหาสิ่งแวดล้อมที่หลอนหลอกให้หลงงมงายไร้เสียซึ่งสติ เหมือนอาชญากรตัวร้ายรอคอบเพชรฆาตที่จะมาบั่นศีรษะ เริ่มตั้งแต่ปฏิสนธิเป็นน้ำใสๆ เรียกว่า กลละ อยู่ในครรภ์ของมารดา ความตายก็ได้ติดตามตัวมาแล้ว เงาของเพชรฆาตทอดลงมาบดบังอยู่ตลอดทุกเวลานาที ไม่แน่ว่าชีวิตจะถูกคร่าอกจากร่างในเวลาใด จะออกจากครรภ์ของมารดาได้มาเห็นโลกหรือหาไม่ ครั้นเกิดขึ้นมาได้ก็ไม่มีใครมาให้หลักประกันว่า จะอยู่ไปจนถึงความเป็นหนุ่มเป็นสาว แต่ความชราแสดงตัวให้ปรากฏ ก็เป็นการประกาศแน่นอนว่า ความตายจะย่างกรายเข้ามาถึงในเวลาไม่ช้าแล้ว ความชราและความตายได้ติดตามมาอย่างใกล้ชิด มิได้คลาดไปเลยแม้แต่น้อย ดังนั้น ก้าวแต่ละก้าวที่ย่างออกไป จึงได้ถูกบังคับให้หันเหไปสู่ความตาย เราก้าวเดินไปสู่ความตายตั้งแต่เกิดขึ้นมาแล้ว และก้าวใกล้เชิงตะกอนเข้าไปทุกที ด้วยเหตุนี้ บุคคลผู้ไม่ประมาทจึงได้พบความจริงว่า ความเกิด ดวามดับนั้น ทั้งขณะยาว-ขณะสั้น ย่อมตั้งมั่นอยู่ไม่ได้ บุคคลผู้พินิจอยู่เป็นนิจของความเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และเสื่อมสลายไป ไม่หลงใหลไปกับความไม่จีรังยั่งยืนของสรรพสิ่งทั้งหลาย จึงได้ชื่อว่า เป็นผู้ที่ตื่นจากความหลับใหล ภัยใดๆ จึงเข้ามากล้ำกรายได้ยาก

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [17 ต.ค. 2549 , 09:41:06 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 5 สรุปลักขณะรูปทั้ง ๔ อุปจยรูป ได้แก่รูปที่เกิดขึ้นในขณะแรก สันตติรูป ได้แก่รูปที่เจริญหรือรูปที่ขยายตัวสืบต่อไป รูปทั้งสองนี้ บางทีก็เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า ชาติรูป หรืออุปาทารูป ชรตาได้แก่ เสื่อม รูปที่ทรุดโทรมคร่ำคร่า หรืออีกนัยหนึ่งเรียกว่า ชรตารูป หรือฐีติรูป อนิจจตารูป ได้แก่ รูปที่แตกดับสลายตัวไป หรืออีกนัยหนึ่ง เรียกว่า มรณรูป หรือภังครูป ลักขณาทิจตุกของอนิจจตารูป คือ ปริเภท ลกฺขณ มีการเสื่อม เป็นลักษณะ สํสีทน รสา มีการจมดิ่ง เป็นกิจ ขยวย ปจฺจฺปฎฺฐานา มีการสูญหาย เป็นผล ปริภิชฺชมานรูป ปทฎฺฐานา มีรูปที่แตกดับ เป็นเหตุใกล้ โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [17 ต.ค. 2549 , 09:41:35 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 6 กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์มากค่ะที่ช่วยเสริมสร้างปัญญาให้

โดย พี่ดา (พี่ดา) [17 ต.ค. 2549 , 15:21:22 น.] ( IP = 58.9.143.18 : : )

สลักธรรม 7 กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ค่ะ

โดย เซิ่น (เซิ่น) [17 ต.ค. 2549 , 20:59:31 น.] ( IP = 58.8.49.27 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด