สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา เล่ม ๒ (๓๐)

---

สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา เล่ม ๒ (๓๐) โดย ท่านอาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา จิตสมุฏฐาน อำนาจของกรรมตามที่ได้แสดงไปแล้วว่ามีอำนาจ หรือมีความสามารถทำให้เกิดรูปต่างๆ ได้ในปฏิสนธิกาล เช่น หทยวัตถุ อิตถีภาวะ และปุริสภาวะ ในปวัตติกาล เช่นทำให้เกิดจักขุปสาทะ โสตปสาทะเกิดขึ้น เพื่อรับรู้อารมณ์ทางตา ทางหู เป็นต้น สำหรับจิตก็มีกำลังอำนาจ หรือมีความสามารถเหมือนกัน เพราะจิตบังคับรูปก็ได้ หรือทำให้เกิดรูปขึ้นมา เช่นทำให้เกิดการหายใจเข้าหายใจออก ทำให้ยืน เดิน นั่ง นอน พูดหรือร้องเพลง ถ้าสัตว์ทั้งหลายมิได้มีจิตใจเสียแล้ว รูปต่างๆ เช่นรูปยกมือ ยกเท้า พูดหรือร้องเพลง เป็นต้น ก็จะเกิดขึ้นมาไม่ได้ อย่าว่าแต่จิตจะทำให้รูปเกิดขึ้นเฉพาะที่แสดงออกทางกาย เช่นแสดงกิริยาอาการ หรืออย่าว่าแต่รูปที่จะเกิดขึ้นทางวาจา โดยอาศัยลิ้น อาศัยปาก อาศัยลำคอ เช่นการพูดจาเท่านั้นเลย แม้แต่อยู่เฉยๆ หรือคนที่นอนหลับสนิทจิตก็เข้าไปมีบทบาทบังคับรูปอยู่เสมอตลอดเวลา

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [13 พ.ย. 2549 , 10:12:13 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 1 จิตทำงานทั้งเวลาหลับและเวลาตื่น แทบจะไม่มีเวลาได้หยุดพักเลย จิตจะต้องเข้าไปควบคุมการหายใจเข้าและหายใจออกให้เป็นปกติ จิตจะต้องเข้าไปบังคับให้การงานของอวัยวะภายในให้ทำงานไปให้เป็นปกติ เช่น การเต้นของหัวใจ การทำงานของกระเพาะ และลำไส้ จิตเป็นตัวบงการให้เกิดการหัวเราะเมื่อชอบใจ และทำให้ร้องไห้เมื่อรู้สึกเสียใจหรือเมื่อเราเห็นหน้าคนที่ชอบใจ หรือคนที่เสียใจ เราก็รู้ได้ โดยดูที่หน้าตาหรือกิริยาอาการ เพราะจิตใจเมื่ออารมณ์ทั้งหลายมากระทบเข้าก็ย่อมจะแสดงออกตามแต่อารมณ์ที่มากระทบกับจิตใจ และเป็นไปทั้งร่างกาย ทั้งภายนอกและภายในใจ ในรายที่เสียใจมากมานานๆ จึงได้ป่วยเป็นโรคหัวใจ โรคทางเดินอาหาร และโรคอื่นๆ อีกเป็นอันมาก แม้เพียงความเสียใจที่เกิดขึ้นเท่านั้นก็ทำให้การย่อยอาหารเสียหายและกินอาหารไม่ลง จิตที่เป็นปัจจัยให้รูปเกิดขึ้นมาได้ดังกล่าวนี้ เรียกว่าจิตสมุฏฐาน

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [13 พ.ย. 2549 , 10:13:09 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 2 รวมความว่า จิตใจนั้นมีอำนาจ มีความสามารถบังคับรูปได้ แต่ก็บังคับได้ตามเหตุตามปัจจัยที่มาสนับสนุน หาใช่จิตใจอย่างเดียวมาดลบันดาลให้รูปเป็นไปตามที่ต้องการได้ไม่ เช่น รูปนั่งท่าต่างๆ ที่นั่งได้นั้น เพราะจิตเป็นหัวหน้า หรือพูดว่ามีจิตเป็นใหญ่เป็นประธาน แต่จิตก็จะต้องอาศัยระบบประสาทของร่างกายดี ไม่เป็นอัมพาต ต้องอาศัยความร้อนในร่างกายเพื่อให้พลังงานในการเคลื่อนที่ และต้องมีอาหารที่กินเข้าไปช่วยให้เกิดกำลังอำนาจด้วย เป็นต้น อย่างไรก็ดี จิตทั้งหมดมี ๘๙ ดวง ก็หาใช่ว่าจะทำให้เกิดรูปได้ทั้ง ๘๙ ดวงไม่ เพราะจิตบางประเภทไม่มีความสามารถทำรูปอะไรได้เลย จิตที่ทำให้เกิดรูปได้มีอยู่ ๗๕ ดวง ดังนั้น เมื่อหักออกจึงเหลือจิตที่ทำให้เกิดรูปไม่ได้ ๑๔ ดวง คือ ๘๙-๗๕ = ๑๔ จิต ๑๔ ดวงนั้นก็ได้แก่ ทวิปัญจวิญญาณจิต ๑๐ ดวง อรูปวิบากจิต ๔ ดวง ปฏิสนธิจิตของสัตว์ทั้งหลาย และจุติจิตของพระอรหันต์

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [13 พ.ย. 2549 , 10:13:50 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 3 ทวิปัญจวิญญาณจิต ๑๐ นั้นก็ได้แก่ จักขุวิญญาณ โสตวิญญาณ ฆานวิญญาณ ชิวหาวิญญาณ กายวิญญาณ จิตทั้ง ๕ นี้เป็นอกุศล ๑ และเป็นกุศล ๑ รวมจึงเป็น ๑๐ พอดี จิตทั้ง ๑๐ นี้ ไม่มีความสามารถทำให้เกิดรูปที่เรียกว่า จิตตชรูปได้ ด้วยเหตุผลหลายประการ ดังปรากฏในวิภังคอรรถกถาแสดงไว้ว่า จิตฺตงฺคทุพฺพลตาย ตานิ รูปํ น สมุฏฐาเปนฺติ แปลความว่า ทวิปัญจวิญญาณ เป็นจิตที่ได้องค์ไม่สมประกอบ จึงไม่ยังให้เกิดจิตตสมุฏฐานได้ ที่ว่าได้องค์ไม่สมประกอบนั้นก็คือ ๑. ทวิปัญจวิญญาณ ๑๐ นี้ ไม่มีองค์แห่งเหตุ หมายถึงว่า ไม่มีเหตุบาปและบุญเข้าประกอบแม้แต่เหตุเดียว มีแต่เหตุประจวบเท่านั้น เช่น มีรูปารมณ์อันได้แก่คลื่นของแสง มีแสงสว่าง มีจักขุปสาท และมีมนสิการเจตสิก มาประชุมพร้อมกันเท่านั้นเอง ทั้งเป็นปรมัตถอารมณ์ที่มาปรากฏเฉพาะหน้าชัดเจนอยู่แล้ว จึงมีความรู้สึก "เห็น" เป็นต้น ๒. ทวิปัญจวิญญาณ ๑๐ นี้ ไม่มีองค์แห่งฌาน หมายถึงความปรากฏของอารมณ์ซึ่งเป็นปรมัตถ์ที่มาอยู่ต่อหน้า จึงไม่ต้องมีแม้แต่ "วิตกเจตสิก" ที่เข้ามาประกอบ วิตกเจตสิกเป็นองค์ฌานองค์แรกที่จะทำให้ตั้งมั่นได้ไม่มี จิตจึงเกิดชั่วการประชุมกันขณะหนึ่งเท่านั้น ๓. ทวิปัญจวิญญาณ ๑๐ นี้ ไม่มีองค์แห่งมรรค หมายถึงว่าไม่เป็นหนทางที่จะนำไปสู่ทุคติหรือสุคติได้ เพราะไม่มีแม้แต่สังกัปปะ คือวิตกอันเป็นองค์แห่งมรรค เหตุนี้ จึงได้ชื่อว่ามีกำลังอ่อนจนไม่สามารถทำให้เกิดจิตตชรูปได้ โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [13 พ.ย. 2549 , 10:14:27 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 4 กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ค่ะ ถ้าจิตไม่มีองค์แห่งเหตุ-ฌาน-มรรค จะมีกำลังไม่พอ ที่จะทำให้เกิดจิตตชรูป ได้

โดย เซิ่น (เซิ่น) [13 พ.ย. 2549 , 13:02:43 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 5 มารับความรู้เรื่องรูปต่อครับ ยิ่งอ่านยิ่งมีรายละเอียดที่น่าศึกษามากเลยขอรับท่านอาจารย์ที่เคารพ กราบขอพระคุณอย่างสูงครับผม

โดย ทับตะวัน [13 พ.ย. 2549 , 15:25:35 น.] ( IP = 58.9.146.75 : : )

สลักธรรม 6 มาศึกษาเรื่องรูปต่อค่ะ นอกจากอำนาจกรรมทำให้เกิดรูปได้แล้ว จิตก็สามารถทำให้เกิดรูปได้ แต่ใช่ว่าจิตทุกประเภทจะมีกำลังอำนาจมากพอที่จะทำให้เกิดรูปได้ ช่างเป็นเรื่องที่มีความสลับซับซ้อนมาก กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์บุญมีด้วยความเคารพยิ่งค่ะ

โดย พี่ดา (พี่ดา) [14 พ.ย. 2549 , 08:31:12 น.] ( IP = 58.9.141.33 : : )

สลักธรรม 7 อบพระคุณท่านอาจารย์มากค่ะ ที่มอบความรู้เก็บไว้ให้ศึกษาได้ในทุกๆกาลเวลา

โดย น้องอุ๊ (asomsopon) [14 พ.ย. 2549 , 21:52:53 น.] ( IP = 61.47.114.142 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด