สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา เล่ม ๒ (๓๔)

---

สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา เล่ม ๒ (๓๔) โดย ท่านอาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา ๕. จิตที่ทำให้การยิ้มการหัวเราะเกิดขึ้น ได้แก่ จิต ๑๓ ดวง คือ โสมนัสโลภมูล ๔ หสิตุปปาทะ ๑ โสมนัสมหากุศล ๔ โสมนัสมหากิริยา ๔ ปุถุชนยิ้มหรือหัวเราะได้ด้วยจิต ๘ ดวง คือ โสมนัสโลภมูล ๔ และโสมนัสมหากุศล ๔ พระเสกขบุคคล ๓ ยิ้มหรือหัวเราะได้ด้วยจิต ๖ ดวง คือ โสมนัสโลภมูล ๒ (วิปปยุต) และโสมนัสมหากุศล ๔ พระอเสกขบุคคล ยิ้มได้ด้วยจิต ๕ ดวง คือ หสิตุปปาทะ ๑ และโสมนัสมหากิริยา ๔ ธรรมทั้งหลายซึ่งเป็นผลย่อมไหลมาแต่เหตุทั้งสิ้น หาไม่แล้วผลจะเกิดขึ้นมาไม่ได้เลย แม้แต่จะกระดิกนิ้วสักนิดหนึ่ง ด้วยเหตุดังนี้เอง การยิ้มการหัวเราะก็หนีเหตุไปไม่พ้น และเหตุที่จะทำให้ยิ้มให้หัวเราะนั้น ก็มาจากการหนุนหลังของเรื่องราวต่างๆ หรือเรื่องราวต่างๆ กระทบใจก่อให้เกิดการยิ้มการหัวเราะขึ้นมาได้ สำหรับเรื่องราวที่เข้ากระทบใจให้เกิดการยิ้มการหัวเราะนั้นก็ได้แก่มหากุศลบ้าง อกุศลโลภะบ้าง ส่วนโทสมูล ๒ กับโมหมูล ๒ นั้นสนับสนุนให้เกิดยิ้มเกิดหัวเราะไม่ได้ แต่อย่างไรก็ดี การยิ้มนี้อาจจะเกิดจากอำนาจสนับสนุนที่ไม่เป็นกุศลหรืออุศลก็ได้เหมือนกัน คือพระอรหันต์ผู้ไม่มีกิเลสแล้ว แต่ถึงท่านจะไม่หัวเราะก็จริง แต่ท่านยิ้มได้

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [17 พ.ย. 2549 , 09:04:17 น.] ( IP = 203.172.117.63 : : )

สลักธรรม 1 ปุถุชนยิ้มและหัวเราะด้วยจิต ๘ ดวง ปุถชนผู้ที่ยังหนาแน่นไปด้วยกิเลสนั้น โลภมูลโสมนัสเกิดขึ้นมาทำให้ยิ้มหรือหัวเราะ เช่นมีความยินดีติดใจในการเล่น ในการที่ได้กระทบกับอารมณ์ที่ดีที่ตนชอบ เช่นดูหนัง ดูละครที่สนุกๆ แล้วโลภมูลโสมนัสดังกล่าวนี้อาจจะประกอบด้วยความเห็นผิด หรือมิได้ประกอบก็ได้ แต่โลภมูล ๔ ที่เกิดพร้อมกับอุเบกขาจะยิ้มหรือหัวเราะไม่ได้เลย มหากุศลโสมนัส ๔ นั้น ยิ้มหรือหัวเราะได้ทั้งหมด เช่น ทำบุญ ให้ทาน หรือเห็นพระภิกษุที่มารับทานเป็นจำนวนมากแล้วก็มีความยินดี แต่มหากุศลที่เกิดพร้อมกับอุเบกขา ๔ ไม่สามารถก่อให้เกิดการยิ้มหรือหัวเราะเลย

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [17 พ.ย. 2549 , 09:05:15 น.] ( IP = 203.172.117.63 : : )

สลักธรรม 2 พระเสกขบุคคล ๓ ยิ้มหรือหัวเราะได้ด้วยจิต ๖ ดวง พระเสกขบุคคล ๓ นั้น ได้แก่ ผู้ปฏิบัติถึงมรรค-ผลแล้ว เป็นพระโสดาบัน พระสกทาคามี และพระอนาคามี ผู้ซึ่งกิเลสยังมิได้ทำลายลงหมดสิ้น แต่ความเห็นผิดจะเกิดกับท่านเหล่านี้ไม่ได้แล้ว เพราะได้ทำลายความเห็นผิด แช่นการไม่เชื่อเรื่องกรรมและผลของกรรม หรือไม่เชื่อเรื่องการเวียนว่ายตายเกิด ความเห็นผิดดังกล่าวนี้ได้ถูกประหาณออกไปเป็นสมุจเฉทแล้วตั้งแต่โสดาปัตติมรรคจิตเกิดขึ้น ดังนั้น โลภโสมนัสทิฏฐิคตสัมปยุตจิต ๒ จึงเกิดขึ้นไม่ได้ เมื่อจะยิ้มหรือจะหัวเราะก็จะต้องอาศัยจิตโลภโสมนัส ทิฏฐิวิปปยุตจิต ๒ เท่านั้น ส่วนมหากุศลโสมนัสมิได้เกี่ยวกับความเห็นผิดจึงเกิดได้ทั้ง ๔ ดวง

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [17 พ.ย. 2549 , 09:05:37 น.] ( IP = 203.172.117.63 : : )

สลักธรรม 3 พระอเสกขบุคคล ยิ้มได้ด้วยจิต ๕ ดวง พระอรหันต์นั้นท่านมิได้มีกิเลสเหลืออยู่ในจิตใจเลยแม้แต่น้อย จิตจึงมิได้ถูกอกุศลอุดหนุนเลย ด้วยเหตุนี้ การยิ้มจึงเป็นหสิตุปปาทะและมหากิริยา ไม่เป็นบุญหรือเป็นบาปประการใด ถ้าพระอรหันต์ได้รับอารมณ์ที่เป็นอโนฬาริก คือเป็นอารมณ์ที่ละเอียดแล้ว ขณะนั้นการยิ้มแย้มก็จะเกิดขึ้น การยิ้มแย้มนี้เรียกว่า หสิตุปปาทะ ที่ว่าอารมณ์ละเอียดนั้น ก็ได้แก่อารมณ์ที่บรรดาบุคคลทั้งหลายรู้ได้ยาก เช่น ท่านเห็นเปรต อสุรกาย เป็นต้น ถ้าเป็นอารมณ์โอฬาริก คือเป็นอารมณ์ที่หยาบ เป็นอารมณ์ที่สามัญบุคคลทั้งหลายทั่วไปรู้ได้แล้ว การยิ้มของท่านก็เกิดขึ้น เรียกว่า โสมนัสมหากิริยา

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [17 พ.ย. 2549 , 09:06:00 น.] ( IP = 203.172.117.63 : : )

สลักธรรม 4 อย่างไรก็ดี ถ้าเป็นพระอรหันต์แล้ว การยิ้มแย้มเกิดขึ้นได้ก็จริง ก็จะยิ้มแย้มเล็กน้อยเท่านั้น จะไม่มีการหัวเราะเหมือนปุถุชนทั้งหลาย เพราะเรื่องอะไรๆ จะมาทำให้ท่านขบขันจนถึงหัวเราะได้นั้นจะไม่มีเลย เพราะท่านเห็นตามความเป็นจริงเสียแล้ว ทั้งไม่มีกิเลสอะไรจะมาหนุนหลังให้ท่านหัวเราะได้ด้วย ส่วนพระโสดาบัน พระสกทาคามี และพระอนาคามีนั้น ถึงจะยังมีหัวเราะอยู่บ้างก็ลดหลั่นกันลงมา จะไม่มีการหัวเราะจนตัวโยกโคลง หรือที่พูดกันว่าหัวเราะกันจนงอหายเหมือนปุถุชนทั้งหลาย โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [17 พ.ย. 2549 , 09:06:36 น.] ( IP = 203.172.117.63 : : )

สลักธรรม 5 กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ค่ะ การศึกษาพระอภิธรรม จะให้เรามีความรู้กว้งขวาง แม้เรื่องของการยิ้มของแต่ละบุคคล ก็ยังมีความแตกต่างกัน

โดย เซิ่น (เซิ่น) [17 พ.ย. 2549 , 14:06:17 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 6 มาศึกษาเรื่องรูปต่อค่ะ คราวที่แล้วทราบถึงจิตที่ทำให้ร้องไห้ ซึ่งมีเพียง ๒ เท่านั้น คราวนี้เรียนจิตที่ทำให้ยิ้มและหัวเราะ มีมากมายหลายประเภทแตกต่างกันไป กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ค่ะที่ช่วยเสริมสร้างปัญญาและนำแสงสว่างมาให้แก่ชีวิต

โดย พี่ดา (พี่ดา) [17 พ.ย. 2549 , 18:18:02 น.] ( IP = 58.9.140.106 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด