ลานคิด-เล่า-เขียน
[ ลานถาม-ตอบปัญหาธรรมะ ] [ ลานกวีธรรม ] [ ลานคิด เล่า เขียน ]

ตามรอยในพระปัญญาธิคุณ “ ยมก-กุศลมูล” (5)

---

นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะฯ เราได้ศึกษาถึงมูลยมก ไปบ้างแล้ว คงทำให้ท่านเห็นแล้วว่าเพราะอะไรทำให้จิตใจคนเราแตกต่างกัน มีมูลเหตุอะไรที่ทำให้เป็นไปกับกุศลบ้าง อกุศลบ้าง การตามรอยในพระปัญญาธิคุณนั้น ย่อมทำให้สืบสาวเรื่องราวแห่งการเกิดของบุคคลได้เป็นอย่างดี และครั้งนี้เรามาดูกันต่อว่าภายใต้กุศลธรรมทั้งหลาย มีอะไรที่น่าสนใจอีกหลายๆอย่าง

โดย อัญชลี สมโสภณ [29 มี.ค. 2547 , 20:09:20 น.] ( IP = 169.210.26.123 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

ข้อความ 1 อีกครั้งนะคะ ก่อนลงลึกสู่กุศลมูลค่ะ

โดย อัญชลี สมโสภณ [29 มี.ค. 2547 , 20:11:54 น.] ( IP = 169.210.26.123 : : )

ข้อความ 2 มาดูตัวอย่าง ในกลุ่ม กุศล นะคะ ในรูป จึงเสมือนภาพสรุปโดยรวมของกุศลธรรมทั้งหมด ซึ่งประกอบด้วยกุศลจิต 21 ดวง และเจตสิก (ธรรมที่ประกอบในกุศลจิต) 38 ดวง ทั้งหมดเรียกว่า กุศลธรรม

โดย อัญชลี สมโสภณ [29 มี.ค. 2547 , 20:14:50 น.] ( IP = 169.210.26.123 : : )

ข้อความ 3 จากภาพข้างบน หากถามว่า ธรรมที่เป็นกุศล คือ อะไร ต้องตอบว่า คือ กุศล 21 เจตสิก 38 นั่นเองค่ะ คราวนี้ถามต่อว่า ธรรมทั้งหมดที่ชื่อว่ากุศลธรรม เป็นกุศลมูลใช่ไหม ตอบ ไม่ใช่

โดย อัญชลี สมโสภณ [29 มี.ค. 2547 , 20:18:54 น.] ( IP = 169.210.26.123 : : )

ข้อความ 4 ถามว่า ทำไมไม่ใช่ เพราะว่าอะไร ตอบ ก็เพราะว่า กุศลมูล นั้น ได้แก่ อโลภะ อโทสะ และอโมหะ(ปัญญา) เท่านั้น ซึ่งเป็นเจตสิก 3 ดวงที่ประกอบในจิตที่เป็นกุศล ดังนั้น เมื่อนำกุศลมูลแยกออกไปแล้ว กุศลจิต 21 ดวง และ เจตสิกที่เหลือ 35 ชื่อว่า กุศล แต่ไม่ใช่กุศลมูล

โดย อัญชลี สมโสภณ [29 มี.ค. 2547 , 20:20:55 น.] ( IP = 169.210.26.123 : : )

ข้อความ 5 ในส่วนที่ได้แสดงเกี่ยวกับ กุศลธรรม ไปแล้วนั้น ต้องเข้าใจว่ากล่าวถึงเฉพาะกุศลจิต และ เจตสิกที่ประกอบ 38 เท่านั้น ซึ่งเป็นสภาพของนามธรรม แต่เมื่อเกี่ยวของกับบุคคลแล้ว จะเห็นได้ว่า ชีวิตย่อมประกอบด้วย รูปธรรมและนามธรรม ร่วมกัน ดังนั้น การกระทำต่างๆของบุคคล ย่อมเกิดขึ้นจากอิทธิพลของจิต และกิริยาของท่าทางที่แสดงออก ไม่ว่าจะดีใจ เสียใจ จึงสัมพันธ์กับจิตเสมอ นั่นแสดงว่า รูป หรืออาการที่แสดงออกนั้น ย่อมมีความสัมพันธ์กับมูลเหตุ ทั้งดี หรือไม่ดี นั่นเอง

โดย อัญชลี สมโสภณ [29 มี.ค. 2547 , 20:24:43 น.] ( IP = 169.210.26.123 : : )

ข้อความ 6 ดังนั้น เรามาดูต่อว่า มูลนั้นเกี่ยวข้องอย่างไร ลองตอบคำถามดูนะคะ ถามว่า ธรรมที่มีมูลเป็นอันเดียวกับกุศล ธรรมเหล่านี้ทั้งหมดเป็นกุศล ใช่ไหม

โดย อัญชลี สมโสภณ [29 มี.ค. 2547 , 20:28:02 น.] ( IP = 169.210.26.123 : : )

ข้อความ 7 ธรรมที่มีมูลเป็นอันเดียวกับกุศล คืออะไรบ้าง คำตอบได้แก่ 1. กุศลจิต 2. เจตสิกที่ประกอบกับจิต 3. ท่าทางอาการที่เกิดขึ้นจากกุศลจิตในขณะนั้นคือ จิตตชรูป นั่นเอง ธรรมที่เป็นกุศล คือ อะไร คำตอบ ได้แก่ 1. กุศลจิต 2. เจตสิกที่ประกอบเท่านั้น ดังนั้น จิตตชรูปแม้ว่า จะเป็นธรรมที่มีมูลเป็นอันเดียวกันกับกุศล แต่ ไม่ใช่กุศลนะคะ ส่วนกุศลจิต และเจตสิกเท่านั้น เป็นธรรมที่มีมูลเป็นอันเดียวกันกับกุศลและเป็นกุศลด้วย

โดย อัญชลี สมโสภณ [29 มี.ค. 2547 , 20:32:49 น.] ( IP = 169.210.26.123 : : )

ข้อความ 8 การยกเรื่องมูลมาอธิบายในหมวดกุศลนั้น ย่อมทำให้เห็นว่า มูลแห่งกุศล มีความสำคัญต่อการพัฒนาจิตตนเอง แต่ มูลนั้น มิใช่มีแต่กุศลเท่านั้น ไว้ติดตามต่อในคราวต่อไป คำถามในวันนี้ ถามว่า ธรรมที่ชื่อว่าเป็นมูลซึ่งกันและกันกับกุศล ธรรมเหล่านั้นเป็นกุศลใช่ไหมคะ เพราะอะไร

โดย อัญชลี สมโสภณ [29 มี.ค. 2547 , 20:37:35 น.] ( IP = 169.210.26.123 : : )

ข้อความ 9 ถามว่า ธรรมที่ชื่อว่าเป็นมูลซึ่งกันและกันกับกุศล ธรรมเหล่านั้นเป็นกุศลใช่ไหมคะ เพราะอะไร ขอเน้นว่า ถามถึง ธรรมที่ชื่อว่าเป็นมูลซึ่งกันและกันกับกุศล ธรรมที่ชื่อว่าเป็นมูลซึ่งกันและกันกับกุศล นั้น คือ กุศลมูล 3 นั่นเอง ได้แก่ อโลภะ อโทสะ และ อโมหะ และเมื่อถาม เพื่อให้เกิดความมั่นใจอีกครั้งว่า ธรรมเหล่านั้น เป็นกุศลด้วยใช่ไหม จึงตอบว่าใช่ค่ะ เพราะว่า กุศลมูล 3 เป็นกุศล จริงๆค่ะ แม้ว่า กุศลจิตบางดวง จะมีมูล แค่ 2 อย่าง คือ อโลภะ และ อโทสะ เท่านั้น แต่ก็ยังเป็นมูลซึ่งกันและกันได้ โดยอัญญมัญญปัจจัย ไงคะ (ปัจจัยอื่นๆยังมีอีกแต่เอาเด่นๆไปก่อนนะคะ) ดังนั้น กุศลจิตที่เป็น 3 เหตุ ก็ไม่ต้องกล่าวถึงค่ะ เช่นเดียวกัน ขอถามต่อ หากถามว่า ธรรมที่มีมูลเป็นอันเดียวกับกุศล ธรรมเหล่านั้นเป็นกุศลใช่ไหมคะ เพราะอะไร ดูดีๆนะคะ ไม่เหมือนเดิมนะคะ

โดย อัญชลี สมโสภณ [29 มี.ค. 2547 , 20:55:38 น.] ( IP = 169.210.26.123 : : )

ข้อความ 10 ถามว่า ธรรมที่มีมูลเป็นอันเดียวกับกุศล ธรรมเหล่านั้นเป็นกุศลใช่ไหมคะ เพราะอะไร ตอบ ไม่ใช่ค่ะ เป็นคำตอบสุดท้าย เพราะว่าธรรมที่มีมูลอันเดียวกับกุศลนั้น คือ จิต ๒๑ เจตสิก ๓๘ และจิตตชรูปที่เกิดพร้อมกัน ซึ่งมี อโลภะ อโทสะ และอโมหะ เป็นกุศลมูลเหมือนกัน แต่ธรรมที่เป็นกุศลนั้นหมายถึงจิต และเจตสิก เท่านั้น ส่วนจิตตชรูป ไม่ใช่ค่ะ

โดย พี่ดา [29 มี.ค. 2547 , 20:58:58 น.] ( IP = 169.210.26.123 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง Your Photo : ไม่เกิน 150KB ยินดีให้รูปประกอบนี้ ไปให้บริการ ส่งรูปภาพเข้ามือถือ ยินดี ไม่ยินดี บริการใหม่!! รับฝาก File ฟรี! รายละเอียด : Icon Toy Special command Register User Login User * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด